خانه / بینش و رویا / آموزه ها / خطرناکترین بیماری شخصیتی (قسمت سوم)

خطرناکترین بیماری شخصیتی (قسمت سوم)

در اینجا به برخی از سوالات وسواسی ها ، و پاسخ مربوطه اشاره داریم

سؤال۱: به چه کسی وسواسی گفته می‌شود؟ و شاخصه‌ی وسواسی‌گری چیست؟

° کسی که در کارهای عبادی یا غیر عبادی حتی در امور اجتماعی و فردی خارج از حدّ اعتدال و متعارف باشد، وسواسی است و آن یک حالت خطرناکی است که از تسلّط قوه خیال بر انسان پیدا می‌شود و به جای اینکه عقل او را استخدام کند، قوه خیال او را استخدام می‌کند و وقتی چنین شد شیطان مسلّط بر او می‌شود و به واسطه آن حالت، او را نابود می‌کند و دنیا و آخرت او را تباه می‌کند. لذا عقلاً و شرعاً لازم است با بی‌تفاوتی و نشنیدن حرف شیطان و پشت کردن به وسوسه‌ها و تخیّل‌ها و توهّم‌ها آن حالت را نابود کند و هرچه او را رنج می‌دهد، راجع به همان بی‌تفاوت باشد و این است داروی منحصر به فرد وسواس.

سؤال۲: حکم حضرتعالی در مورد وسواسی چیست؟

° کار او حرام است و باید اعمال را به طور متعارف و آن طور که عموم مردم انجام می‌دهند، انجام دهد.

سؤال۳: آیا اصلاً از نظر شرع، احتیاط در نجاست و طهارت، مطلوب است؟

° کار وسواسی راجع به هرچه باشد حتّی حقّ النّاس مطلوب نیست؛ بلکه حرام است.

سؤال۴: آیا اعمال وسواسی (اعمّ از عبادی و غیر آن) صحیح است و اعاده لازم ندارد؟

° کار او حرام است و باید پرهیز کند.

سؤال۵: ملاک در تشخیص صدق عنوان وسواس چیست؟

° ملاک در صدق عنوان وسواسی بر کسی، عرف است. هرچند اگر کسی بیش از سه بار در مسأله ای شک کرد، وسواسی محسوب شده و باید به احکام وسواس عمل نماید.

سؤال۶: آیا حرمت وسواس منحصر در احکام عبادی است؟

° وسواس در هر عملی، اعمّ از امور اعتقادی و اخلاقی و احکام عبادات و معاملات و امور فردی و اجتماعی، حق الله و حق الناس، حرام است.

سؤال۷: همسرم دچار وسواس شده و هرچه به او تذکر می‌دهم می‌گوید نمی‌توانم مانند بقیه عمل کنم، راه علاجش چیست؟

° باید بگوید می‌توانم و راه فقط بی‌اعتنائی و مثل دیگران بودن است و الّا بدبختی دنیا و آخرت دارد.

سؤال۸: آیا اهل کتاب ذاتاً محکوم به طهارت هستند یا نجاست؟

° طاهر هستند.

سؤال۹: در محلّه‌ای زندگی می‌کنم که اکثریّت آنها اهل کتاب هستند. حال آیا در معاشرت با اهالی لازم است از دین و مذهبشان سوال کنم؟

° لازم نیست.

سؤال۱۰: شکّ، ظنّ و یقین وسواسی تا چه حد معتبر است؟ آیا در صورت یقین به متعارف بودن آن، باز هم بی‌اعتبار است؟

° شکّ و ظنّ وسواسی اعتبار ندارد و چون یقین او هم تخیّلی بیش نیست، اعتبار ندارد و باید به شکّ و ظنّ و یقین خود اعتنا نکند.

سؤال۱۱: اگر کسی بعد از جنابت، بول و استبراء نکند و غسل نماید و بعد از آن مایعی از او خارج شود، آیا آن مایع نجس است؟ و آیا نیاز به تجدید غسل دارد؟ در پاسخ این دو سؤال آیا فرقی می‌کند چقدر وقت بعد از جنابت، آن مایع خارج شود یا خیر؟

° اگر مدت کمی از جنابت او گذشته باشد، مثلاً ده دقیقه، آن مایع پاک است و غسل او صحیح بوده و غسل دیگری لازم ندارد. و همچنین است اگر بول کرد و استبراء نکرد و مدّت کمی از بول گذشت و مایع بیرون آمد، آن مایع پاک است و اگر وضو گرفته یا غسل کرده است به واسطه مایع باطل نمی‌شود.

سؤال۱۲: کسی که در اثر بیماری قادر به نگهداری بول خود نیست و مرتباً لباس و بدن او نجس می‌شود و نیز وضوی او باطل می‌گردد، برای خواندن نمازهای یومیّه چه وظیفه‌ای دارد؟ اگر در وسط یک نماز یا بین دو نماز (مثلاً ظهر و عصر) این حالت برای او پیش آمد چه باید بکند؟

° وضو بگیرد و با همان وضو نماز بخواند و اگر قبل از نماز یا بین نماز و یا بین دو نماز بول بیرون آمد، نجس است ولی اشکال ندارد و نماز او اعاده ندارد، گرچه به واسطه‌ی آن بول بدن او و لباس او نجس شده است و وضوی او باطل شده است.

سؤال۱۳: کسی که در اثر بیماری قادر به نگهداری باد معده خود نیست و مرتباً وضوی او باطل می‌گردد، برای خواندن نماز‌های یومیّه چه وظیفه‌ای دارد؟ اگر در وسط نماز یا بین دو نماز (مثلاً ظهر و عصر) این حالت برای او پیش آمد چه باید بکند؟

° نظیر بول است و مسأله آن گفته شد.

سؤال۱۴: برای تطهیر آب نجس، آیا مخلوط شدن با آب کر، باران یا جاری شرط است؟ و یا صرف اتّصال کافی است؟

° صرف اتّصال کفایت می‌کند.

سؤال۱۵: اگر سگی از ظرفی که آبش کر بوده خورد و بعد از خوردن مقدار آن کمتر از کر شده ولی نمی دانیم حین اتصال دهان سگ، آب کر بوده یا نه. آیا آن آب نجس شده است ؟

° کر بوده است و الان هم نجس نیست.

سؤال۱۶: ویلائی بیرون شهر اجاره کرده‌‌ایم که در آنجا آب لوله‌کشی وجود ندارد ولی صاحب آن ادّعا می‌کند که آب لوله به منبع کر وصل است آیا قول او قابل قبول است؟

° گفته او حجّت است.

سؤال۱۷: آیا برای تطهیر می‌توان از آبی که در مضاف بودن آن شک داریم استفاده کنیم؟

° اشکال ندارد.

سؤال۱۸: آیا آسفالت، سیمان، چوب، آجر، موزائیک و فلزاتی که با آن کف زمین را مفروش می‌کنند پاک کننده کف پا و کفش هستند؟

° بلی پاک کننده هستند.

سؤال۱۹: آیا زمین، پاک کننده لاستیک وسائل نقلیه مانند اتومبیل، ویلچر و… می‌باشد؟

° پاک کننده است.

سؤال۲۰: پشه‌ای را در حال گزیدن دستم کشتم، نمی‌دانم خونی که از او خارج شده از او بوده یا از من، وظیفه چیست؟

° پاک است.

سؤال۲۱: حکم طهارت شخصی که شهادتین گفته، ولی می‌دانم که قلباً اعتقادی به اسلام ندارد ـ البته عملی که منافی با اظهار شهادتین باشد از او سر نزده ـ چیست؟

° پاک است.

سؤال۲۲: «وَذی» ، «مَذی» و «مَنی» چه خصوصیّاتی داشته و فرق آن‌ها با یکدیگر چیست؟ و آیا «مذی» و «وذی» نجس است؟

° غیر از منی و بول هر آبی که از مرد یا زن بیرون بیاید پاک است و موجب فساد وضو و غسل نیست. و اگر شک داشته باشد و یا مظنّه داشته باشد که بول است یا منی، باز پاک است. و برای وسواسی اگر یقین داشته باشد باز پاک است. زیرا یقین او یقین نیست.

سؤال۲۳: لکّه‌ای را در لباسم دیدم ولی‌ نمی‌دانم بول است یا منی، حکم آن چیست؟

° پاک است و جنب هم نیستید.

سؤال۲۴: پس از بیدار شدن در لباس زیر خود، بوی منی احساس و لکّه زرد رنگی مشاهده نمودم، آیا می‌توان حکم به نجاست لباس و بدن کرد؟

° پاک است و جنب نیز نیستید.

سؤال۲۵: آیا در مورد فرآورده‌هایِ حیوانی که نمی‌دانیم از داخل کشور است یا خارج، وظیفه‌ی تحقیق داریم؟

° اگر از دست مسلمان و یا از بازار مسلمان‌ها به‌دست آورده باشد، پاک است و وظیفه تحقیق هم نیست.

سؤال۲۶: ساق پایم زخم شده و عین خون را زائل نمودم ولی قبل از شستشو پوششی روی آن به وجود آمد، آیا برای تطهیر، از بین بردن این پوشش لازم است یا خیر؟

° لازم نیست.

سؤال۲۷: دهان شخصی زخم است، به‌طوری که هنگام صرف غذا، خون با آن مخلوط می‌شود. آیا خوردن این غذا جایز است؟ لطفاً روش تطهیر آن غذا را بیان فرمائید؟

° خوردن آن غذا جائز است و آن غذا پاک هم می‌باشد.

سؤال۲۸: بعد از کشیدن دندان تا چند روز در محل آن خون وجود دارد، آیا دهان و غذائی که می‌خورم نجس می‌شود؟

° پاک است.

سؤال۲۹: پس از تطهیر ـ بدلیلِ بلندی ناخن دستم ـ شک کردم چیزی که زیر ناخن ‌من است عین نجاست است یا نه، وظیفه‌ام چیست؟

° ناخن پاک است و باید به این گونه شک‌ها اعتنا نکنید. بلکه به این گونه مظنّه‌ها و یقین‌ها که تخیّلی بیش نیست، اعتنا نکنید.

سؤال۳۰: در رساله‌ی توضیح المسائل خواندم: «کسی که استبراء نکرده یا نمی‌داند استبراء کرده یا نه و رطوبتی ببیند و شک کند پاک است یا نه، اگر به جهتی ـ‌ مانند گذشتِ مدتی از بول کردنش ـ یقین کند بول در مجرا نمانده، پاک می‌باشد و وضو را هم باطل نمی‌کند.» حال بیان فرمائید مدّت مذکور چه مقدار است؟

° تقریباً ده دقیقه کفایت می‌کند.

سؤال۳۱: اگر از شخصی پس از استبراء قطراتی خارج شد چه وظیفه‌ای دارد؟

° پاک است مگر یقین کند بول است و وسواسی هم‌ نباشد.

سؤال۳۲: اگر شخصی بعد از خروج منی، بول نمود و استبراء نکرد و رطوبتی از او خارج شد که نمی‌داند چیست چه وظیفه‌ای دارد؟

° اگر فوراً باشد نجس است ولی غسل ندارد و اگر مثلاً بعد از ده دقیقه باشد پاک است و غسل ندارد.

سؤال۳۳: اگر پس از تطهیر لباس، رنگ و اثر نجاست باقی مانده باشد، آیا می‌توان حکم به طهارت لباس کرد؟

° پاک است.

سؤال۳۴: پای من که تماماً خیس بود زخم شد، آیا همه پایم نجس می‌شود؟

° فقط جای خون نجس است.

سؤال۳۵: اگر حشره‌ای مانند مگس روی نجاستی بنشیند و بعد روی بدن یا لباس (مرطوب یا خشک) بنشیند، آیا می‌توان حکم به نجاست بدن و لباس نمود؟

° پاک است.

سؤال۳۶: آیا بخار باعث سرایت نجاست می‌شود؟

° بخار نجس و متنجّس پاک است و اگر مبدّل به آب شد آن آب پاک است؛ گرچه بخار مثلاً از بول باشد.

سؤال۳۷: اگر لباس زیر با خون یا بول نجس شود، آیا بررسی جهت سرایت آن از لباس زیر به دیگر لباس‌ها لازم است؟

° لازم نیست.

سؤال۳۸: با توجّه به لزوم طهارت مساجد و اماکن متبرّکه، آیا ورود اهل کتاب و کفّار به این اماکن (مانند حرم اهل بیت (ع) و مساجد و امام‌زاده‌ها) جایز است؟

° مساجد و کلیّه اماکن متبرّکه با آن کثرت رفت و آمدِ حتّی افراد لاابالی در طهارت و نجاست و حتّی کفّار، پاک هستند و تفحّص لازم نیست. بلکه جائز نیست. و همچنین راجع به افرادی که تنظیف آن جا را می‌کنند، گرچه لاابالی باشند و گرچه عقیده به طهارت و نجاست تشیّع نداشته باشند، آن اماکن متبرّکه پاک است و تفحّص لازم نیست، بلکه جائز نیست.

سؤال۳۹: آیا رساندن دست خیس به مکان‌ها و لوازم خصوصی اهل کتاب و کفّار، موجب نجاست دست می شود؟

° موجب نجاست نمی‌شود، مگر بدانیم آن مکان‌ها یا اثاثیه‌‌ها نجس هستند.

سؤال۴۰: زخم شدن دستم را فراموش کردم و آن را بدون التفات شسته و با حوله خشک کردم. ولی بعد دیگر خونی ندیدم، آیا دستم پاک شده؟

° دست و حوله پاک است و اگر وضو هم گرفته و غسل کرده‌اید، صحیح است.

سؤال۴۱: در روستای ما حیوانات و پرندگان حرام گوشت (مانند سگ و کلاغ) بسیار وجود دارند، آیا هنگامی که برف و باران در کوچه‌ها یا صحن‌های منازل می‌بارد، آب‌هائی که به بدن یا لباس اصابت می‌کند نجس است؟

° پاک است.

سؤال۴۲: آیا چیزهائی که از بدن انسان خارج می‌شود (مانند چرک و عفونت ، استفراغ و آب کیسه جنین و …) نجس است؟

° پاک است.

سؤال۴۳: اگر در کیسه‌ی آرد فضله‌ی موشی پیدا شد، آیا جستجوی بیشتر لازم است؟

° لازم نیست.

سؤال۴۴: در منزل کسی که بچّه کوچک دارد با پای خیس راه رفتم، آیا باید از نجاست و طهارت منزلش سؤال نمایم؟

° لازم نیست؛ بلکه جائز نیست.

سؤال۴۶: اگر باعث نجس شدن شخصی و یا متعلّقاتش شوم، آیا باید به او اطلاع دهم؟ اگر مدّتی از آن گذشته باشد چطور؟

° لازم نیست.

سؤال۴۷: در هتل‌ها مسلمان و غیر مسلمان اقامت می‌کنند، آیا تحویل اطاقی که قبلاً غیر مسلمان از آن استفاده می‌کرده به مسلمان جایز است؟ و یا اینکه اطلاع دادن به او کفایت می‌کند؟

° جائز است و لازم نیست اطلاع بدهد.

سؤال۴۸: معاشرت با افراد لاابالیِ نسبت به طهارت و نجاست چه حکمی دارد؟ آیا می‌توان از غذای آن‌ها استفاده کرد؟

° تفحّص لازم نیست و معاشرت با آن‌ها اشکال ندارد.

سؤال۴۹: آیا لازم است چاه توالت و چاه آشپزخانه به جهت وارد نشدن ذرات غذا، برنج و نان به چاه توالت، جدا باشد؟

° لازم نیست.

سؤال۵۰: بنده در تطهیر محلِّ بول و غائط شک می‌کنم و خانواده من را وسواسی می‌دانند ، وظیفه‌ام چیست؟

° شما وسواسی هستید و باید حرف آن ها را بشنوید و تطهیر شما بیش از پنج دقیقه نباشد.

سؤال۵۱: آیا برای درمان شخص وسواسی می‌توان گفت وظیفه‌ای در قبال نجاسات ندارد و چیزی برای او نجس نیست‌؟ و یا حتّی در مورد اشیاء نجس به او دروغ گفت‌؟

° اگر متنجّس را نجس نداند، خوب می‌شود و لازم نیست از عین نجس هم اجتناب نکند. اگر از عین نجس پرهیز کند و از متنجّسات پرهیز نکند خوب می‌شود و باید این کار را بکند.

سؤال۵۲: آیا گفته‌ی وسواسی در مورد نجس یا پاک بودنِ چیزی، مورد قبول است؟

° مورد قبول نیست.

سؤال۵۳: آیا هوا با توجّه به داشتن جرم نجس می‌شود؟

° نجس نمی‌شود و این سؤال هم سؤال وسواسی‌ها است.

سؤال۵۴: لباس نجسی را روی زمین گذاشتم به طوری که کمی زمین مرطوب شد، پس از گذشت مدّتی بچّه دست خود را روی همان قسمت گذاشته و به جاهای دیگر زد. آیا تمام فرش و دیوار و … نجس است؟

° هیچ جائی نجس نشده است.

سؤال۵۵: درهنگام تخلّی احساس می‌کنم ذرات بول به لباس و بدنم می‌پاشد لذا هر بار بدن و لباسم را آب می‌کشم، آیا این کار صحیح است؟

° این کار حرام است و باید بدانید تخیّلی بیش نیست و باید اعتنا نکنید.

سؤال۵۶: با توجّه به اینکه اقشار مختلف جامعه (اعمِّ از لاابالی و غیره) به پول دست می‌زنند، لازم است نسبت به آن احتیاط شود؟

° لازم نیست.

سؤال۵۷: با توجّه به اینکه غذای بعضی رستوران‌ها یا فراورده‌های دامی پاک نیستند، آیا وظیفه‌ی من تحقیق و بررسی است؟

° اگر مسلمان است، تحقیق لازم نیست گرچه مسلمان لاابالی هم باشد.

سؤال۵۸: در روزهای بارانی به دلیل رفت و آمد مردم، اکثر کوچه و خیابان‌ها نجس می شود، در چنین مواقعی باید چه کنم؟

° کوچه‌ها، خیابان‌ها، دستشوئی‌ها، بازارها، همه و همه محکوم به طهارت است و تفحّص لازم نیست؛ بلکه جائز نیست. و اجتناب لازم نیست بلکه اگر موجب اختلال در کارهای عبادی یا غیر عبادی شود، جائز نیست.

سؤال۵۹: آیا رعایت نشدنِ طهارت و نجاست در مسجدالحرام و … عذر برای عدم شرکت در مراسم حج می‌باشد؟

° باید آن جا را پاک بداند و نجس دانستن آن جا حرام است و تفحّص جائز نیست و گفتگو در این باره جائز نیست.

سؤال۶۰: وقتی دست خود را به اشیائی که سرد هستند می‌گذارم مقداری بخار می‌کند، آیا به وسیله این بخار نجاست از شیء خشک سرایت می‌کند؟

° نمی‌کند.

سؤال۶۱: آیا می‌توان با یهود و نصارى در صورتی که دست آن‌ها خیس باشد، دست داد؟

° اشکال ندارد.

سؤال۶۲: آیا کفش و کمربند و لباس چرم ساخت کشورهای غیر مسلمان پاک است یا نجس؟ اگر آن لباس را از کشور اسلامی مثل عربستان خریده باشیم تفاوتی در مسئله می‌کند؟

° پاک است- تفاوتی ندارد.

سؤال۶۳: خون و مردار و فضله حیواناتی نظیر مگس و پشه و… پاک است یا نجس؟

° پاک است.

سؤال۶۴: رطوبت و ترشّحاتی که از زن یا مرد خارج می شود و علامات منی ندارد، پاک است یا نجس؟ اگر این ترشّحات به هنگام تحریک جنسی خارج شود، تفاوتی می‌کند؟

° مطلقاً پاک است و غسل هم ندارد.

سؤال۶۵: آیا چرک و یا آبى که پس از ترکیدن جوش صورت، از آن خارج مى‌شود نجس است یا خیر؟

° پاک است.

سؤال۶۶: آیا الکل سفید که براى تزریق استفاده می‌شود، نجس مى‌باشد یا خیر؟

° پاک است.

سؤال۶۷: اگر در ظرف غذایى بعد از پخته شدن متوجّه فضله موش گردیم، آیا پارچه‌اى که براى دم کردن روى ظرف استفاده شده، نجس است؟

° پاک است.

سؤال۶۸: آیا خونى که بعد از ذبح کردن حیوان در گوشت موجود است، پاک است یا نجس؟

° پاک است.

سؤال۶۹: آیا فضله‌ی طوطى و خرگوش و سنجاب پاک است؟

° فضله طوطی پاک است، ولی فضله خرگوش یا سنجاب نجس است.

سؤال۷۰: آیا فضله‌ی کلاغ، گنجشک و سایر پرندگان نجس است؟

° پاک است.

سؤال۷۱: حکم بخار آب نجسی که مجدّداً بر روی دیوار تقطیر می‌شود چیست؟

° پاک است.

سؤال۷۲: اگرکسی روی زمین پر برفی زمین بخورد، آیا لباس و بدن او نجس می‌شود؟ اگر این اتفاق در اروپا و در مکان‌هائی که سگ ها زیاد رفت و آمد می‌کنند، بیافتد پاسخ چیست؟

° در هر دو صورت نجس نمی‌شود.

سؤال۷۳: موی سگ اگر در لباس و فضای منزل باشد، آن لباس و فضا نجس می‌شود؟

° تا خشک باشد سرایت نمی‌کند.

سؤال۷۴: آیا ادرار بچّه‌ی شیرخوار نجس است؟ اگر نجس است، لباسی که به‌واسطه‌ی آن نجس می‌شود با چند بار شستن پاک می‌شود؟

° اگر آب قلیل باشد، با دوبار پاک می‌شود. ولی با آب لوله‌کشی و کر و جاری با یک بار شستن کفایت می‌کند و فشار هم لازم نیست.

سؤال۷۵: آیا بخارى که از آب نجس بلند شده است، پاک است؟ چنانچه این بخار با پارچه یا چیز دیگری ملاقات کند، آن چیز را نجس می‌کند؟

° پاک است و نجس نمی‌کند.

سؤال۷۶: آیا قسمت کَنده شده‌ی پوست لب و بدن، اگر کوچک یا بزرگ باشد یا اگر با درد یا بدون درد باشد؛ نجس است؟

° پاک است.

سؤال۷۷: آبی که در موقع کشیدن سیفون توالت به بیرون تراوش می‌کند پاک است یا خیر؟

° پاک است.

سؤال۷۸: آیا اگر در موقع شستن لباس نجس در ماشین لباسشویی آبی به بیرون بریزد و جاری شود، پاک است؟

° پاک است.

سؤال۷۹: فضولات پرندگان (حرام گوشت – یا حلال گوشت – گوشت خوار یا غیر گوشت خوار – دارای چنگال یا بدون چنگال) پاک است یا نجس؟

° پاک است.

سؤال۸۰: آیا زردی به جا مانده از لکّه بر روی لباس‌ها که بعد از شستشو باقی مانده نجس است یا خیر؟ لکّه‌های بعد از حیض که بعد از شستشو بر روی لباس می‌ماند چطور؟

° پاک است.

سؤال۸۱: آیا لباس نجس شده با بول با یک بار شستشو در ماشین لباسشویی پاک می‌شود یا باید دو بار شست؟ اگر باید دو بار شست، آیا بین دو شستشو باید لباس فشار داده شود تا آب خارج شود؟

° یک بار کفایت می‌کند.

سؤال۸۲: آیا دندان پر شده در دهان جسم خارجى محسوب مى‌شود و اگر کسى با داشتن دندان پر شده دندان دیگر را بکشد، باید با آب جارى دهان را پاک کند یا خیر؟ و اگر بچه باشد و نشود این کار را کرد یا بزرگسال باشد و نداند، حکم چیست؟

° احتیاج به شستن دهان نیست.

سؤال۸۳: خونى که پس از کشیدن دندان در محل آن باقى مى‌ماند و روى دستمال اثر مى‌گذارد ولى آب دهان را رنگین نمى‌کند چه حکمى دارد؟ آیا غذا خوردن در این صورت اشکال دارد؟ یا ظرفى که با آن غذا مى‌خوریم نجس مى‌شود؟

° دهان را نجس نمی‌کند و غذا خوردن اشکال ندارد.

سؤال۸۴: آیا عرق جنب، نجس است؟ در غیر این صورت آیا مى‌‌شود با لباسى که با عرق جنب آلوده است مى‌‌شود نماز خواند؟

° پاک است از حلال باشد یا از حرام، ولی با بدن یا لباسی که عرق جنب از حرام در آن موجود باشد، نباید نماز خواند.

سؤال۸۵: اگر لباس‌هاى پاک با لباس‌هاى نجس با هم در یک آب شسته شوند، لباس‌هاى پاک هم نجس مى‌شوند؟

° لباس‌ها همگی پاک می‌شوند.

سؤال۸۶: اگر پارچه یا لحافی روی زمین نجس گذاشته شود و بعد آن پارچه یا لحاف نم کشیده و سنگین شده باشد، آیا نجس است؟

° پاک است.

سؤال۸۷: دیوار دستشویى و توالت که نم کشیده و مرطوب باشد، آیا نجس است؟

° پاک است.

سؤال۸۸: آیا از آبى که مردار در آن است مى‌شود براى تطهیر یا آشامیدن یا وضو استفاده کرد؟

° اگر کر یا جاری باشد، اشکال ندارد.

سؤال۸۹: آیا غذاها یا مایعاتى مانند سرکه که به طور طبیعى مقدار دو یا سه درصد از آن را الکل تشکیل مى‌دهد، نجس است؟

° پاک است.

سؤال۹۰: آیا مى‌توان از طعام اهل کتاب مانند یهود و نصارى استفاده کرد؟

° اشکال ندارد.

سؤال۹۱: حکم طهارت و نجاست زرتشتی‌ها چیست؟

° پاک می‌باشند.

سؤال۹۲: مسلمانی که عمداً نماز نمى‌خواند و تارک الصلاه است ولى منکر نماز نیست، آیا کافر و نجس است؟ اگر چنین شخصی منکر نماز هم باشد چه حکمی دارد؟

° تارک الصّلوه پاک است، ولی منکر نماز اگر جدّی باشد، نجس است.

سؤال۹۳: غذایى که گربه به آن دهان زده نجس است؟

° پاک است.

سؤال۹۴: حکم طهارت یا نجاست چیزهایى مانند کاپشن، کیف، کمربند، کفش و… که از کشورهاى غیر مسلمان مى‌آورند و در آن‌ها پوست و چرم حیوانات به‌کار رفته باشد چیست؟

° پاک است.

سؤال۹۵: آبى که از شستن لباس نجس مى‌ریزد یا ترشح مى‌کند پاک است؟

° اگر عین نجاست را نداشته باشد، غساله (۳۹) آن پاک است؛ گرچه با آب قلیل باشد.

سؤال۹۶: اگر فضله موش در آب برنج که خیس کرده‌اند، پیدا شود آیا آن ظرف و برنج نجس است؟ اگر نجس است قابل پاک شدن می‌باشد؟

° ظروف و برنج‌ها نجس است و اگر آن برنج ها را در آب کر یا جاری مدتی نگاه بدارند، پاک می‌شود. ولی اگر آب نجس نفوذ در آنها نکرده باشد، به مجرّد تسلّط آب پاک بر آن‌ها پاک می‌شود.

سؤال۹۷: اگر کشمش و خرما در آب جوشانده شوند، یا آن‌ها را سرخ کنند، نجس مى‌شوند؟ خوردن آنها چه حکمى دارد؟

° نجس نمی‌شود و خوردن آن‌ها اشکال ندارد.

سؤال۹۸: رطوبت اشیاء چه مقدار که باشد در تلاقی با نجس، نجس می‌شوند؟

° به اندازه‌ای که خیس کند.

سؤال۹۹: اگر کسی وسایلی که مربوط به دیگران است را عمداً یا سهواً نجس کند، آیا باید به آنها بگوید؟

° لازم نیست.

سؤال۱۰۰: آیا اگر مهمانى یکى از اثاثیه‏هاى میزبانش را نجس کند، مطّلع کردن میزبان واجب است؟

° لازم نیست.

سؤال۱۰۱: آبى که از ماشین‏هاى حمل زباله شهرى در خیابان مى‏ریزد و گاهى بر اثر شدّت باد به لباس مردم پاشیده مى‏شود، محکوم به طهارت است یا نجاست؟

° محکوم به طهارت است.

سؤال۱۰۲: رفت و آمدهاى خانوادگى با اشخاصى که به طهارت و نجاست در خوردن و آشامیدن و مانند آن اهمیّت نمى‏دهند، چه حکمى دارد؟

° اشکال ندارد.

سؤال۱۰۳: کسانی که مسلمان شناسنامه‌ای هستند و تارک‌الصّلوه یا سایر عبادات می‌باشند و نیز کسانی که شبهه‌ی‌ اعتقادی دارند و یا عمداً شبهه وارد می‌کنند، پاک هستند؟

° پاک می‌باشند.

سؤال۱۰۴: اگر در خارج از کشور فروشنده‌ی غیر مسلمان مواد غذائی بگوید: گوشت یا مرغ او ذبح شرعی دارد، می‌توان به قول او اعتماد نمود؟

° اگر لاابالی نباشد، گفته‌ی او حجّت است.

سؤال۱۰۵: اگر حیوانات حرام گوشت به ذبح شرعی کشته شده باشند، پاک هستند؟

° پاک هستند، ولی خوردن آن‌ها حرام است.

سؤال۱۰۶: اگر انسان ببیند کسی با لباس نجس نماز می خواند، موظّف است به او بگوید؟

° لازم نیست.

سؤال۱۰۷: اگر تکرار اعمال وضو، غسل، نماز و سایر عبادات به حدّ وسواس برسد، صرف تکرار عمل، حرام است یا خیر؟

° تکرار او حرام است.

سؤال۱۰۸: منزل ما از نظر طهارت مشکل دارد؛ فرش‌ها، درب‌ها، دیوارهای اطاق‌ها، پنجره‌ها، پرده‌ها، بخاری‌، کتاب‌ها، رختخواب‌ها و خلاصه تمام زندگی ما نجس است. گفتم نامه‌ای برای شما بنویسم تا بلکه در مورد من فتوای خاصّی بدهید و اینجا من را از معافیّت مخصوصی در مورد چیزهایی که تا به حال نجس شده، برخوردار سازید.

° باید همه جای منزل را پاک بدانید و عمل شما باید در آن منزل، عمل پاک بودن منزل باشد.
سؤال۱۰۹: تکلیف من در موارد زیر چیست؟

الف: گاهی زمینی نجس می‌شود، بعداً به واسطه‌ی بارش برف یا باران و خیس شدن زمین، عبور مردم و وسایل نقلیه از روی آن و رفتن به اماکن مختلف(مسجد‌، حرم، نانوایی، داخل اتوبوس، مدرسه، بازار و …) نجاست را به همه جا منتقل می‌کنند. به همین جهت همه‌ی این اماکن را نجس می‌دانم، همان طور که گرد و خاک‌های آن خیابان‌ها و مکان‌ها را نیز نجس می‌دانم.

ب: هر گاه توالت می‌روم با این که در موقع بول کردن بسیار مواظب هستم تا بول به من ترشح نکند، باز هم قطع پیدا می‌کنم که بول به شلوار و پایم ترشح کرده است؛ لذا توالت رفتن برایم بسیار مشکل شده است و تا آن موضع را آب نکشم، راحت نمی‌شوم.

ج: در بعضی مواقع پشت و جاهای دیگر دستم به لبه‌ی میز و یا لبه‌ی کتاب و یا چیزهای زبر برخورد می‌کند و بدون این که دستم زخم شود یا خونی بیرون بیاید، از گوشه و کنار ناخن‌ها و جاهای دیگر دستم چیزی با احساس کمی درد جدا می‌شود و یا روی انگشت‌های دستم پوست‌های مختصری وجود دارد که با فرو بردن دست به داخل جیب و یا تماس با چیز دیگر، با احساس کمی درد از دستم جدا می‌شود. تکلیفم در این موارد چیست؟

° آن چه نوشته‌اید و نظایر آن را باید پاک بدانید و فکرش را باید نکنید و باید تا فکر این گونه مطالب برای شما جلو می‌آید، خود را منصرف کنید.

سؤال۱۱۰: زنی هستم با تحصیلات عالی و دارای چندین فرزند، مشکلی که از آن رنج می‌برم مسأله‌ی طهارت است. چون در خانواده‌ای متدیّن بزرگ شده‌ام، می‌خواهم همه‌ی تعالیم اسلامی را مراعات کنم. به علّت داشتن فرزند کوچک، همیشه با مسائل بول و غائط سر و کار دارم. هنگام تطهیر بول، ترشّحات سیفون پراکنده شده و به پاها، صورت و حتّی سرم برخورد می‌کند و هر دفعه با مشکل تطهیر آن اعضاء مواجه هستم. و این باعث شده که در زندگی با سختی‌های زیادی روبرو شوم. از طرفی هم نمی‌توانم این امور را رعایت نکنم؛ زیرا مربوط به عقیده و دینم است. برای حل مشکل به پزشک روان‌شناس هم مراجعه کردم، ولی نتیجه نگرفتم. به علاوه موارد دیگری هم هست که از آنها رنج می‌برم مثل غبار شیء نجس یا مراقبت از دست‌های کودک که یا باید آنها را آب بکشم و یا از دست زدن بچه به اشیای دیگر جلوگیری کنم. با توجّه به این که تطهیر شیء نجس برای من بسیار دشوار است، ولی در همان وقت شستن ظرف‌ها و لباس‌ها در صورتی که فقط کثیف باشند، برایم راحت است؛ لذا از حضرتعالی خواهش‌مندم با راهنمایی‌های خود زندگی را بر من آسان فرمایید.

° باید به هر چه می‌خواهد به شما رنج بدهد، بی‌اعتنا باشید و آن چه را نوشته‌اید و نظائر آن پاک است و باید اعتنا نکنید.

سؤال۱۱۱: در خارج شدن از حالت کثیر الشّک در نماز فرموده‌اند: اگر در سه نماز پی در پی شک نکند، از حالت کثیر الشّک خارج می‌شود، آیا باید حتماً نماز یومیّه باشد یا این که اگر در سه نماز قضای پی در پی یا سه نماز مستحبّی پی در پی نیز شک نکند، از این حالت خارج می‌شود؟

° تفاوتی در نمازها ندارد و آن چه فرموده‌اند این است که اگر حالت غیر عادی برای شما پیدا شد، چه در نماز یا غیر نماز، باید بی‌اعتنا باشید تا آن حال غیر عادی برای شما عادی و متعارف شود.

سؤال۱۱۲: چند سالی است که به بیماری وسواس مبتلا شده‌ام و این موضوع مرا بسیار عذاب می‌دهد و روز به روز این حالت در من تشدید می‌شود تا جایی که در همه چیز شک می‌کنم و همه زندگیم بر پایه‌ی شک استوار شده است. بیشترین شک من در مورد غذا و اشیای مرطوب است؛ به همین دلیل نمی‌توانم مثل سایر مردم، عادی زندگی کنم. وقتی وارد مکانی می‌شوم فوراً جوراب‌هایم را از پایم بیرون می‌آورم؛ چون فکر می‌کنم جوراب‌هایم عرق کرده و بر اثر تماس با نجس، نجس خواهد شد. حتّی من بر سجّاده هم نمی‌توانم بنشینم. هر وقت بر آن می‌نشینم، بر اثر وسوسه‌ی نفس از روی آن بلند می‌شوم تا مبادا پرزهای سجاده به لباس‌هایم بچسبد و مجبور به شستن آنها شوم. لطفاً مرا راهنمایی فرمایید.

° باید راجع به آن چه نوشته‌اید و نظائر آن اهمیّت ندهید و اهمیّت دادن حرام است و اگر مدتی اهمیّت ندادید، حتماً خوب می‌شوید.

سؤال۱۱۳: اوّلاً بیان فرمایید آیا کثرت شک، با سه بار شکِ مختلف در سه نماز متوالی، محقّق می‌شود؟ مثلاً شکّ اوّل میان دو و سه، شکّ دوّم میان سه و چهار و شکّ سوم در انجام رکوع بوده است. به طور کلّی، آیا سه شک باید از هر جهت یکسان باشند یا در صورت اختلاف هم کثرت شک محقّق می‌شود؟ ثانیاً به شک سوّم نباید اعتنا کرد یا شکّ چهارم؟

° هر شکّی باشد، در مرتبه‌ی چهارم باید اعتنا نکند.

سؤال۱۱۴: اگر کسی به عقاید صحیح معتقد باشد، ولی برخی خیالات و وسوسه‌ها در قلب او رسوخ کرده و یا بعضی کلمات کفرآمیز در ذهن او می‌آید که از وجود آنها کراهت دارد و از آنها اذیت می‌شود، راه خلاصی از چنین وسوسه‌هایی چیست؟

° از پیامبر گرامی(ص) روایت شده است که باید به این گونه فکرها بی‌اعتنا باشد و اگر مدتی بی‌اعتنایی کرد، خوب می‌شود و ذکر «لااله‌الا الله» برای کمک گرفتن مؤثر است.

سؤال۱۱۵: اگر با مختصر پرسش و پاسخی بتوان به نجس یا پاک بودن اشیاء پی برد، آیا تجسّس لازم است؟

° تجسّس لازم نیست و برای وسواسی حرام است.

سؤال۱۱۶: کسی که عادت او شستن مخرج بول یا غائط و استبراء است، اگر زیاد شک می‌کند که آیا مخرج بول و غائط را شسته یا استبرا کرده، چه کند؟

° اعتنا نکند تا خوب شود.

سؤال۱۱۷: بعد از این که وضو می‌گیرم، مرتباً احساس می‌کنم بادی از من خارج شده است. تا جایی که برای هر نماز چند بار وضو می‌گیرم. لطفاً مرا راهنمایی فرمایید.

° باید اعتنا نکنید و باید تکرار وضو نداشته باشید.

سؤال۱۱۸: آیا در غسل جنابت، باید وسواس به خرج داد که آب به همه جای بدن رسیده است؟

° وسواس به خرج دادن حرام است و به طور متعارف باید غسل کرد و یقیناً آب به همه جای بدن می‌رسد.

سؤال۱۱۹: آیا غسل انسان‌های وسواسی که گاهی مدّت‌ها طول می‌کشد، باطل است؟

° کار او حرام است.

سؤال۱۲۰: آیا صرف اینکه اطرافیان انسان بگویند: وسواسی هستی، برای عمل به تکالیف وسواسی کافی است یا راه دیگری لازم است؟

° گفته‌ی آنها برای او حجّت است و باید قبول کند.

سؤال۱۲۱: موقعی که وسواسی در صحّت تکبیره‌الاحرام شک دارد و دوباره می‌خواهد تکبیر بگوید، جایز است؟ آیا چنین نمازی باطل است؟

° کار او حرام است. و باید بنا را بر صحّت بگذارد و تکرار نکند.

سؤال۱۲۲: کسی که در صحّت ذکرهای نماز وسواس دارد یا زیاد شک می‌کند و تکرار می‌کند، آیا نمازش باطل است؟

° کار او حرام است و باید تکرار نکند.

سؤال۱۲۳: در نماز زیاد شک می‌کنم، همچنین در غسل و هنگام غسل شک می‌کنم که آیا نیت را درست گفته‌ام یا نه، چه کنم؟

° باید اعتنا نکنید و تکرار و طول دادن در همه‌ی امور برای شما حرام است.

سؤال۱۲۴: آیا مراد از کثیر الشّک بودن، فقط نماز واجب و فرادا می‌باشد یا علاوه بر آن نمازهای جماعت و مستحبی را هم شامل می‌شود؟

° همه چیز را شامل می‌شود.

سؤال۱۲۵: کسی که در نماز جماعت شکّی برایش پیش نمی‌آید ولی در فرادا شک می‌کند، اگر معمولاً غیر نماز صبح را به جماعت می‌خواند امّا در سه نماز صبح متوالی که فرادا می‌خواند، شک می‌کند، آیا باز هم بر او کثیر‌الشّک صادق است؟

° کثیر الشّک است و باید اعتنا نکند.

سؤال۱۲۶: کسی که کثیرالشّک است و در هر بار شک کردن نماز را می‌شکند و دوباره می‌خواند و این حالت برای او عادی شده، آیا می‌تواند آیه یا کلمه‌ای را که شک دارد به قصد قربت مطلق دوباره بخواند تا به تکرار نماز گرفتار نشود؟

° باید نماز را نشکند و باید ذکر را تکرار نکند و باید به طور متعارف که مردم نماز می‌خوانند، نماز بخواند.

سؤال۱۲۷: در خارج شدن از عنوان کثیرالشّک، فرموده‌اند: اگر در سه نماز پشت سر هم شک نکند، از این حالت خارج شده است، آیا نمازها باید نماز واجب یومیّه باشد؟

° فرق نمی‌کند.

سؤال۱۲۸: در غسل زیاد شک مى‌کنم مثلاً وقتى طرف چپ را مى‌شویم شک مى‌کنم که طرف راست بدنم را شسته‌ام یا نه. تکلیف من چیست؟

° باید به شکّ خود اعتنا نکنید و غسل را به طور متعارف انجام دهید.

سؤال۱۲۹: من در انجام غسل خیلى وسواس دارم و هر غسلى یک ساعت تا یک ساعت و نیم طول می‌کشد. به طورى که بعضى اوقات نمازم قضا مى‌شود. براى رفع این مشکل لطفاً راهنمائیم کنید.

° کار شما حرام است و باید غسل شما بیش از ده دقیقه طول نکشد، بلکه ده دقیقه هم زیاد است.

سؤال۱۳۰: آیا یقین فرد وسواسى در حکم شک مى باشد؟

° مظنّه و یقین او در حکم شک است و شکّ او هم باید راجع به آن بی‌اعتنا باشد و اعتبار ندارد.

سؤال۱۳۱: اگر کسی روی اعتقادات وسواس داشت که مدام با آن که تحقیق می‌کند و برایش مسلم می‌شود که اعتقاداتش درست است و در آن شک می‌کند، تکلیفش چیست و راه چاره و نجات از این مشکل چیست؟

° باید اعتنا نکند تا متعارف شود.

سؤال۱۳۲: فردی هستم کثیرالشّک، که اگر به وظیفه‌ی کثیرالشّک عمل کنم، شیطان مرا وسوسه می‌کند و احتمال را بر کمتر می‌دهم و از این که عمل را کمتر انجام داده‌ام ناراحتم. و اگر به وظیفه‌ی کثیر الشک عمل نکنم، باز هم وسوسه می‌شوم که چرا به احکام عمل نمی‌کنی؟ آیا می‌توانم شک را عادی حساب کرده و طبق احکام شکّ عادی و نه کثیر الشّک عمل کنم؟

° نه، باید بنا را بر اکثر بگذارید و با بی اعتنایی به شک جلو روید و آن طور که مردم نماز می‌خوانند، نماز بخوانید.

سؤال۱۳۳: شخصی مدام با خود می‌گوید که آیا دلایل من در اصول دین درست است یا خیر و هر روز شک می‌کند و از این نگران است که آیا جواب ملائکه و خدا را در قبر و قیامت خواهد داد یا نه، آیا این شخص دچار وسواس شده است؟ (لازم به ذکر است که این شخص اگر بحث و مناقشه در این موارد اصول دین ایجاد شود به راحتی در بحث ها می تواند پاسخگو باشد و همه را قانع نماید.)

° باید به شکّ خود اعتنا نکند و تا فکر جلو می‌آید، تمرکز فکری نداشته باشد و خود را منصرف به چیز دیگری کند.

سؤال۱۳۴: آیا با احساس و حساسیّت و شکّ خیلی زیاد (تا حدی که این احساس و شکّ زیاد و قوی برای انسان یقین حاصل کند) می‌شود به نجس بودن شیئی یا هر چیزی یا هر مکانی یقین حاصل کرد و آن چیز را نجس دانست یا نه با احساس و شکّ زیاد داشتن نمی‌شود به نجس بودن چیزی یا مکانی یا شیئی یقین پیدا کرد و نهایتاً آن را نجس دانست؟

° شما چون وسوسه عملی دارید، واجب است راجع به هرچیزی که برای شما رنج آور است و یا شما را از کار باز می‌دارد، بی اعتنا باشید. و به شکّ خود، بلکه به ظنّ خود، بلکه به یقین خود بی اعتنا باشید، تا ان شاءالله خوب شوید.

سؤال۱۳۵: الف) من مشکلی دارم که عبارت است از اینکه قطره قطره ادرار از من می‌آید و هیچ وقتی پاک نیستم. برای نماز اگر وضو بگیرم آیا باید بلافاصله نماز بخوانم یا اگر فاصله بیندازم اشکال ندارد؟ و چقدر می‌توانم فاصله بیندازم؟ و وقتی که نماز اوّلم را خواندم و می‌خواهم بلافاصله نماز دوّم را بخوانم، اگر بین دو نماز قطره ادرار بیاید، آیا با همان وضوی اوّل می‌توانم نماز دوّم را بخوانم؟

ب) در شهر ما بیشتر ایّام سال هوا شرجی است و دائماً عرق می‌کنم و دستمالی می گذارم که ادرار به جاهای دیگر نرود و کنار پاهایم که به دستمال می خورد، دائماً عرق می کند و به پایین پاهایم می‌رود و به دلیل حرکت، دستمال تکان می‌خورد و عرق از قسمت‌های نجس بر روی پایم جاری می شود. این عرق‌ها عین نجاست در آن نیست، ولی به دلیل برخورد به عین نجاست، نجس هستند و پاهایم نجس می شود. به همین دلیل مرتب باید لباسهایم را عوض کنم و پاهایم را طاهر کنم. به همین دلیل خیلی اذیّت می‌شوم و وسواسی شده ام. حال چون من در طول روز دائماً اینطور هستم تا چه حد باید رعایت کنم؟ آیا فقط لازم است که قسمت‌هایی که عین نجاست به آن رسیده است را طاهر کنم؟

ج) از من مرتّب ترشّحاتی بیرون می‌آید و به دلیل مشکلم در زیر آن ترشّحات ادرار است. آیا باید تمام ترشّحات را بشویم یا اگر ظاهر آن را آب بکشم کافی است؟ و اگر آب بکشیدن ظاهر آن کافی است، چنانچه ترشّحات به لباس‌هایم برخورد کند، پاک است یا نجس؟

° الف) شما یک وضو بگیرید و دو نماز را با همان وضو بخوانید. اگر در نماز یا بین دو نماز ادرار بیرون بیاید، آن یک وضو کافی است.

° ب) لباس‌ها و بدن را لازم نیست آب بکشید با همن حال نماز بخوانید نماز شما صحیح است.

° ج) ترشّحات پاک است و اگر مخلوط به ادرار شد، با همان ترشّحات نماز بخوانید و نماز شما صحیح است.

سؤال۱۳۶ : با توجّه به پاسخ سؤال قبل، الف) اگر با این شرایط به مسجد یا حرم امامان(ع) بروم اشکال ندارد؟ ب) اگر قبل از اینکه به مسجد بروم وضو بگیرم و بعد به مسجد بروم که تقریبا ده تا سی دقیقه فاصله می‌افتد تا نمازم را بخوانم اشکال ندارد یا باید بلافاصله بعد از وضو نمازم را بخوانم؟

° شما با همان وضو می‌توانید حرم بروید و در آنجا نماز بخوانید و کلّیه ی کارها را که متّصل به یکدیگر است با همان وضو انجام دهید.

سؤال۱۳۷: چند وقتی است که از خدا می‌ترسم به‌گونه‌ای که می‌ترسم مشکلی برایم ایجاد کند یا چیزی را از من بگیرد. به همین خاطر مثلاً مجبورم در استغفار برای همه دعا کنم و تازه کلمات را هم درست ادا کنم. و آخر هم «آمین یا رب العالمین» می‌گویم که گاهی چندین مرتبه هم می‌گویم مبادا اشتباه گفته باشم. و خدا مرا نبخشد. تقریباً همه چیز را حقّ النّاس می‌دانم و تازگی‌ها حتّی بعضی چیزها را شک می‌کنم مال خودم باشد و آن‌ها را دور می‌اندازم. کتابهایم را آب می‌کشم که گاهی خراب هم می‌شود و به خودم می‌گویم نباید خجالت بکشی چون اوّلاً ریا می‌شود ثانیاً باید به سختی بیافتم تا خدا مرا ببخشد. نمازهایم را گاهی آنقدر کلماتش را تکرار می‌کنم که بدنم شروع به لرزش می‌کند. مثلاً در تلفّظ عین و حاء شک می‌کنم یا در أشهد چندین بار «اَش» می‌گویم تا بتوانم کلمه را ادا کنم می‌ترسم خدا مرا نبخشد یا گناه کنم. لطفاً مرا راهنمایی فرمایید.

° کلیّه آنچه نوشته‌اید غلط و حرام است و شما باید راجع به این گونه امور بی‌تفاوت باشید تا خوب شوید. «لااله الا لله» را زیاد بگوئید.

سؤال۱۳۸: متأسّفانه مدّتی است که به بیماری وسواس دچار شده‌ام. شاید به نظرتان مسخره بیاید اما هر دفعه که به دستشوئی می‌روم (با عرض معذرت) با وجود اینکه خودم را تطهیر می‌کنم، امّا همین که از دستشوئی بیرون می‌آیم، شک می‌کنم که این کار ( تطهیر) را کرده‌ام یا نه. از ترس اینکه مبادا نمازهایم صحیح نباشند به تعویض لباس و تطهیر مجدد اقدام می‌کنم امّا دفعه دوّم (و گاه دفعات سوّم، چهارم و پنجم) همین شک برایم پیش می‌آید. گاه شک می‌کنم که ممکن است به درستی تطهیر نکرده باشم. آیا می‌توانم به شک هایم در این موارد که واقعاً برایم آزار دهنده شده اعتنا نکنم؟

° همان دفعه‌ی اوّل که از دستشوئی بیرون آمدید باید برنگردید. باید لباس عوض نکنید. باید به شکّ خود، بلکه به مظنّه خود، بلکه به یقین خود عمل نکنید. و این بی اعتنائی دوای درد شما است و این بی اعتنائی از نماز هم برای شما واجب تر و اعتناکردن برای شما حرام است.

سؤال۱۳۹: من گاهی وقت‌ها در مورد بعضی کارها که نمی دانم حلال است یا حرام، باطل است یا درست دچار شک می شوم. در همین موقع دچار اضطراب خاصّی می شوم و در ذهنم کسی می گوید که حکم آن را باید بپرسی و الا به جهنّم می روی و من از ترس آن را انجام نمی دهم و گاهی هم اعمالم را مثل تیمّم از ترس باطل بودن دوباره انجام می دهم و حکم آن را که می پرسم اکثراً به نفع من می شود و بسیار کمتر به ضررم. به نظر شما آیا این وسواس حساب می شود؟ چون تعداد این شک‌ها زیاد است من را عصبی می کند و نمی توانم فرق وسواس و شک صحیح را تشخیص دهم.

° این حالت وسوسه است و باید با بی‌اعتنائی و بی‌تفاوتی آن را خوب کنید و وظیفه‌ی شما این است که در این گونه موارد بی تفاوت باشید و بنا بگذارید برآنچه بر نفع شما است.

سؤال۱۴۰: مدّتی است که وسواسی شده‌ام به هر چه که اهمیّت نمی‌دهم، موضوع جدیدی برایم به وجود می‌آید، دیگر اعصابم به هم ریخته است. مثلاً موقع غسل کردن احساس می‌کنم که مقداری ادرار از من بیرون می‌آید که من مجبور می‌شوم دوباره غسل کنم. واقعاً دارم دیوانه می‌شوم. شما را به خدا کمکم کنید.

° باید به این گونه چیزها اهمیّت ندهید تا خوب شوید.

سؤال۱۴۱: من فردی وسواسی شده‌ام بعد از تطهیر نجاست شک می‌کنم آیا آن قسمت را حتماً شسته‌ام یا خیر، پاک شده یا خیر و مثلاً یک بار موقع شستن مخرج بول و غائط بعد از این که خود را شُستم و بلند شدم شک کردم که نکند مخرج غائط را تمیز نشسته باشم و یا اصلاً نشسته باشم. بنابراین دوباره شستم و حالا این شک ایجاد شده که نکند قطرات آب شستشوی اوّل به مخرج غائط رسیده و لباس زیرم نجس شده باشد کمکم کنید.

° به کلیّه آنچه نوشته‌اید و مانند آن باید اهمیت ندهید و راه خوب شدن شما فقط بی‌اعتنائی شما است.

سؤال۱۴۲: من در نیّت دچار وسواس هستم و دچار هوی می‌شوم، راهش چیست؟

° شما در عبادات نیّت نداشته باشید و بدون نیّت کلیّه عبادات را و من‌جمله نماز را به جا آورید.

سؤال۱۴۳: من دختری ۲۹ ساله و مجرد هستم که به مدّت یک سال است به علّت وسواس زیر نظر روانپزشک و روان‌شناس هستم و دارو مصرف می‌کنم. اکنون نوع وسواس را مذهبی تشخیص داده‌اند و مرا به یک روحانی ارجاع داده‌اند. از شما خواهش می‌کنم کمکم کنید. گاهی آنقدر عصبانی می‌شوم که دیگر نمی‌توانم کاری بکنم. یکی از موارد وسواس این است که برای خواندن یک وعده نماز چندین و چند بار وضو می‌گیرم. گاهی به علّت شکّ خارج شدن باد که گاهی واقعی است و البته بیشتر شک، آنقدر وضو می‌گیرم که پوست صورتم قرمز می‌شود. یکبار با فردی روحانی مشاوره کردم و او گفت که پس از سه بار وضو گرفتن جایز نیست ولی نتوانستم به حرفش گوش دهم یعنی وسواس نگذاشت! خواهش می‌کنم کمکم کنید چون دیگر نمی‌دانم چه کنم. یکی دیگر از موارد وسواس این است که از دستشویی که می‌آیم حس می‌کنم آب دستشویی به لباسم ریخته البته می‌دانم که نجس نیست، ولی باید از گردن تا نوک پا را آب بکشم و به هیچ وجه نمی‌توانم این کار را ترک کنم. چه کنم؟ چون موارد وسواس، مذهبی است، روانپزشک گفته فقط یک روحانی می‌تواند به من کمک کند.

° واجب است برای شما از هرچه که موجب سختی و رنج شما می‌شود گرچه یقین هم داشته باشید، بی‌تفاوت و بی‌اهمیّت باشید و من جمله از دو سؤال که نموده‌اید برای شما یک وضو کافی است گرچه یقین کنید وضوی شما شکسته شد. و از دستشویی که بیرون آمدید واجب است خود را آب نکشید گرچه یقین داشته باشید که بر شما ترشّح شده است، اگر حرف بشنوید زود خوب می‌شوید و الّا بی‌چاره و بدبخت دنیا و آخرت خواهید شد.

سؤال۱۴۴: الف) ماه رمضان آغاز شده است و آن طور که شنیده‌ام در این ماه مبارک، شیاطین در غل و زنجیر هستند. امّا من که تا حدودی در قبل از ماه مبارک به وسواس مبتلا بوده‌ام، همچنان از آن رنج می‌برم. اگرچه ممکن است در پرهیز از گناهان چندان مراقب نباشم امّا حداقل بر نماز اوّل وقت و روزه پایبندم. امّا در این ماه مبارک و شاید ماه‌های مبارک گذشته دچار حالاتی شده‌ام که بوی ریا می‌آید. مثلاً با سر را پایین انداختن و نشان دادن حالت نیکو قصد مورد توجّه قرار گفتن می‌کنم، امّا خدا را شکر در همان لحظات یا در مدّتی کمتر از یک دقیقه متوجّه شده و با یادآوری عظمت خدا سعی در دور کردن آن حالت زشت را دارم. از آنجائی که هر کس بر خود آگاه‌تر است بعید می‌دانم صرفاً به دلیل وسوسه فکری نگران باشم.

ب) من بر بعضی از گناهان متناسب با سنّ جوانی اصرار ورزیده‌ام اما از پنج شش روز قبل از ماه مبارک رمضان سعی بر اجتناب داشته‌ام. در مورد بعضی یقیناً پرهیز و در مورد سایرین تمام تلاشم را در مورد جلوگیری به کار خواهم گرفت. با توجّه به اینکه اصرار بر گناه از مواردی است که مانع از استجابت دعاست و من هم احتمالاً بعد از ماه مبارک ممکن است به آن گناهان برگردم با چه دل و زبانی خدا را بخوانم؟

ج) از دعاهای کوتاه و مفید برای ماه مبارک رمضان کدامیک را مفیدتر می‌دانید؟

° شما باید به این گونه وسوسه ها بی تفاوت باشید. شما باید بدانید ریا ندارید و باید امید و رجای شما به خدای متعال زیاد باشد و ذکر یونسیه برای شما خیلی خوب است. «لا اله لا انت سبحانک انی کنت من الظالمین»

سؤال۱۴۵: برای تطهیر محل نجس بعد از برطرف شدن عین نجاست ریختن سه مرتبه آب واجب است؟

° به واسطه‌ی آب لوله کشی بعد از رفع نجاست پاک می‌شود و احتیاج به ریختن آب ندارد. ولی در آب قلیل برای ادرار دو دفعه ریختن آب کفایت می‌کند، یکی برای رفع نجاست و دیگری برای تطهیر.

سؤال۱۴۶:اگر بعد از تزریق آمپول به اندازه‌ی سر سوزنی لباس شخص آغشته به خون شود، آیا آن لباس نجس است؟ انجام نماز با آن لباس چه حکمی دارد؟

° آن خون نجس است ولی با آن می شود نماز خواند.

سؤال۱۴۷: هنگامی که می‌خواهم غسل کنم می‌دانم یک سر سوزن هم جایی از بدن نباید خشک باشد، حال با توجّه به این موضوع مدام می‌ترسم که نکند آب با تمام بدنم تماس پیدا نکرده باشد و در این مورد شک می‌کنم و ممکن است عمل غسل را دوباره تکرار کنم. البته قبل از اینکه غسل کنم استحمام کرده‌ام و بدنم خیس است و با این حال آیا لازم است تمام بدن با آب تماس پیدا کند؟

° باید غسل کنید و به این گونه شبهات اهمیّت ندهید بلکه اهمیّت دادن حرام است.

سؤال۱۴۸: اگر آبی به صورت قطره روی چیز نجس یا عین نجاست بریزد و ما ندانیم یا شک کنیم که این آب به محل دیگری مثل دیوار و پرده پاشیده شده یاخیر. آیا آب کشیدن آن محل‌ها لازم است یا نه؟

° لازم نیست.

سؤال۱۴۹: اینجانب چند وقت است نسبت به باطل شدن وضو حسّاس شده و مدام احساس می‌کنم وضویم باطل شده و گاهی برای یک نماز دو یا سه بار وضو می‌گیرم یا بین دو نماز دوباره وضو می‌گیرم یا اینکه نمی‌توانم برای دو یا یک ساعت وضویم را حفظ کنم. از این وضع خسته شده‌ام و چند وقتی است که دیگر اعتنا نمی‌کنم. لطفا مرا راهنمایی کنید؟

° اعتنا نکنید و با یک وضو نماز بخوانید. نمازهای شما صحیح است و تکرار وضوی شما حرام است.

سؤال۱۵۰: اگر خانمی در دوران عادت ماهیانه از فعل حرام جنب شد، می‌تواند در همین دوران غسل جنابت انجام دهد. اگر نمی‌تواند با توجّه به اینکه عرق جنب از حرام نجس می‌باشد چه حکمی دارد؟

° می‌تواند غسل کند و عرقِ او نجس نیست.

سؤال۱۵۱: آیا آبی که در اثر تهییج و قبل از‌ استمناء از انسان خارج می‌شود پاک است؟

° پاک است.

سؤال۱۵۲: جوانی‌ ۳۲ ساله‌ هستم‌ که‌ خیلی‌ وقت‌ است‌ دچار شدیدترین‌ وسوسه‌ها و شک‌ها شده‌ام.‌ به‌ طوری‌ که‌ نه‌ از جنبه عقل‌ می‌توانم‌ استفاده‌ نمایم‌ و نه‌ از اخلاق‌ و نه از ملکات‌ فاضله‌، به‌ طوری‌ که‌ می‌شود گفت‌ دقیقاً‌ در مقابل‌ فضائل‌ اخلاقی‌ قرار گرفته‌ام. به‌ کتاب‌ چهل‌ حدیث‌ حضرت‌ امام‌ خمینی‌«ره‌» خیلی‌ دلبستگی‌ دارم‌ امّا هرگز مطالب‌ آن‌ را به‌ طور کامل‌ نمی‌توانم‌ بفهمم‌، طوری‌ است‌ که‌ هر وقت‌ طرف‌ کتاب‌ها می‌روم‌ کتاب‌ حضرت‌ امام‌ بیش‌ از قرآن‌ در نظرم‌ هست‌ و این‌ صفات‌ زشت‌ وسوسه‌ روز به‌ روز هم‌ قوّت‌ می‌گیرد، حدود دو ماه‌ است‌ که‌ صبح‌ها بعد از نماز صبح‌ عادت‌ کرده‌ام‌ که‌ حدود یک‌ ساعت‌ می‌نشینم‌ و فکر می‌کنم‌، از مدّتی‌ که‌ عادت‌ به‌ این‌ کار کرده‌ام‌، وسوسه‌ و شکّ‌ شیطانی‌ شدیدتر از قبل‌ است‌، نماز می‌خوانم‌ و سعی‌ می‌کنم‌ با حضور قلب‌ بخوانم‌ امّا خجالت‌ می‌کشم‌ عنوان‌ کنم‌ امّا حضرت‌ عالی‌ می‌دانید که‌ قضیه‌ از چه‌ قرار است‌، این‌ روزها احساس‌ می‌کنم‌ که‌ به‌ خدا هم‌ اعتقادی‌ ندارم‌، به‌ رسول‌ خدا و به‌ ائمّه‌، و هر وقت‌ مراسم‌ روضه‌ خوانی‌ ایشان‌ را می‌شنوم،‌ دچار اضطراب‌ و نگرانی‌ و ناراحتی‌ اعصاب‌ می‌شوم‌، احساس‌ می‌کنم‌ دیوانه‌ شده ام.‌ با آنکه‌ برای‌ مظلومیّت‌ ائمّه‌ گریه‌ می‌کنم و دلم‌ می‌خواهد فضائل‌ و مکارم‌ اخلاق‌ داشته‌ باشم‌ قلبم‌ پر از کدورت‌ است.‌ فضای‌ ذهنیم‌ تنگ‌ و باریک‌ است‌ و همیشه‌ در حال خیال‌بافی‌ هستم.‌ به‌ بندگان‌ خدا هم‌ بدبین‌ هستم‌ و گاهی‌ اوقات‌ در ذهنم‌ احساس‌ می‌کنم‌ که‌ با بندگان‌ خدا درگیرم.‌ این‌ رؤیا را یک‌ واقعیّت‌ تلقّی‌ می‌کنم‌. خداوند را قسم‌ می‌دهم‌ که‌ برای‌ من‌ یک‌ راه‌ چاره‌ای‌ باز کند که‌ من‌ چه‌ کنم‌؟

° در هر چیزی‌ که‌ شما را رنج‌ می‌دهد صد در صد بی‌اعتنا باشید، ذکر «لا اله‌َ الاِّ الله» را زیاد بگویید، مخصوصاً در موقع‌ وسوسه‌، قطعاً خوب‌ می‌شوید.

سؤال۱۵۳:
الف) من‌ در رفتار با نامحرمان‌ خیلی‌ مراقب‌ هستم‌ و همین‌ طور در نگاه‌ به‌ نامحرم‌، ولی‌ نسبت‌ به‌ جوانان‌ نامحرم‌ خیلی‌ حسّاس‌ شده‌ام‌ به‌ طوری‌ که‌ در برخورد با آنان‌ (مثلاً حضور در یک‌ مکان‌ مخصوصاً وقتی‌ که‌ حس‌ کنم‌ مورد توجّه‌ و یا نگاه‌ طرف‌ واقع‌ می‌شوم‌) یک‌ حالت‌ خاصّی‌ برایم‌ پیش‌ می‌آید. علیرغم‌ این‌ که‌ از نظر عقلی‌ سعی‌ می‌کنم‌ چنین‌ رفتاری‌ نداشته‌ باشم‌. آیا در این‌ حالت‌ رطوبتی‌ که‌ خارج‌ می‌شود حکم‌ منی‌ را دارد؟ با توجّه‌ به‌ این‌ که‌ ممکن‌ است‌ این‌ حالت‌ خیلی‌ زود به‌ زود برایم‌ پیش‌ آید.

ب) گاهی‌ این‌ حالت‌ وقتی‌ پیش‌ می‌آید که‌ صحنه‌ای‌ را (همان‌ که‌ در بالا گفته‌ شد) به‌ یاد می‌آورم‌، در این‌ حالت‌ چطور؟

ج) به‌ طور کلّی‌ شهوتی‌ که‌ موجب‌ خروج‌ منی‌ می‌شود چگونه‌ است‌؟

د) نسبت‌ به‌ صحنه‌ای‌ حسّاس‌ شده‌ام‌ که‌ در اثر آن‌ معمولاً رطوبتی‌ خارج‌ می‌شود که‌ این‌ حالت‌ هم‌ ممکن‌ است‌ چند بار در روز پیش‌ آید، این‌ رطوبت‌ چه‌ حکمی‌ دارد؟

هـ) عرق‌ جنب‌ پاک‌ است‌ یا نجس‌؟

و) اگر در خواب‌ ببینم‌ یکی‌ از حالاتی‌ که‌ گفتم‌ برایم‌ پیش‌ آمده‌، آیا نیاز به‌ غسل‌ هست‌ یا نه‌؟

ز) اگر جایی‌ که‌ وظیفه ما غسل‌ بوده‌ و بنا به‌ هر دلیلی‌ مخصوصاً شک‌ در مسأله‌، غسل‌ نکرده‌ باشم‌، آیا رطوبت‌های‌ خارج‌ شده‌ تا وقتی‌ که‌ غسل‌ را انجام‌ نداده‌ایم‌، حکم‌ منی‌ را دارد و نجس‌ است‌؟

ح) برای‌ این‌ که‌ این‌ حالات‌ در من‌ از بین‌ برود، باید چکار بکنم‌؟

° کلّیه ترشّحاتی‌ که‌ بیرون‌ می‌آید پاک‌ است‌ و غسل‌ ندارد، چه‌ در خواب‌ باشد و چه‌ در بیداری‌، با شهوت‌ باشد و یا بدون‌ شهوت‌، و هر حسّاسیّتی‌ که‌ شما را اذیّت‌ می‌کند راجع‌ به‌ آن‌ بی‌تفاوت‌ باشید و ترتیب‌ اثر ندهید تا انشاءالله هر چه‌ زودتر خوب‌ شوید.

سؤال۱۵۴: زنی‌ هستم‌ دارای‌ یک‌ فرزند پسر که‌ چند سالی‌ است‌ دچار بیماری‌ وسواس‌ گشته‌ام‌ و آنقدر زندگی‌ برایم‌ سخت‌ و طاقت‌ فرساست‌ که‌ روزی‌ چند مرتبه‌ آرزوی‌ مرگ‌ می‌کنم‌ که‌ چرا نمی‌توانم‌ شوهرداری‌ و بچّه‌داری‌ کنم‌، از جمله‌ اینکه‌ هنگام‌ دستشویی‌ یا حمّام‌ این‌قدر معطّل‌ می‌کنم‌ که‌ پاهایم‌ از نشستن‌ یا ایستادن‌ خواب‌ می‌رود و با هیچکس‌ رفت‌ و آمدی‌ ندارم‌، وظیفه فردی‌ من‌ چیست‌؟

° شما باید نظیر همه‌ی مردم‌ باشید، و این‌ افراط‌ گری‌ها علاوه‌ بر اینکه‌ حرام‌ است‌، موجب‌ بدبختی‌ شما و خانواده شماست‌ و حتماً باید دست‌ بردارید، هر کاری‌ که‌ شما را به‌ زحمت‌ می‌اندازد باید انجام‌ ندهید و نسبت‌ به‌ آن‌ بی‌تفاوت‌ باشید، غسل‌ شما نباید بیشتر از پنج‌ دقیقه‌ طول‌ بکشد، معطّل‌ شدن‌ شما برای‌ وضو و غسل‌ و دستشویی‌ حرام‌ است‌ و موجب‌ ذلّت‌ و بدبختی‌ شما و دیگران‌ است.

سؤال۱۵۵: من‌ تقریباً حدود دو سال‌ است‌ که‌ به‌ وسواس‌ افتاده‌ام‌ و روی‌ چند چیز است‌ که‌ بیشتر حسّاس‌ شده‌ام‌.

الف. آیا درختی‌ که‌ لباس‌ نجس‌ روی‌ آن‌ انداخته‌ایم‌، به‌ وسیله باران‌ و آفتاب‌ پاک‌ می‌شود یا نه‌؟

ب. در همسایگی‌ ما خانه‌ای‌ است‌ که‌ قبلاً در آن‌ بهایی‌ زندگی‌ می‌کرده‌ است‌ ولی‌ چند سالی‌ است‌ که‌ آن‌ خانه‌ را مسلمانی‌ خریده‌ است‌، آنها با همسایگان‌ رفت‌ و آمد دارند ، آیا آن‌ خانه‌ پاک‌ است‌؟

ج. آیا خارجی‌ها که‌ به‌ ایران‌ می‌آیند (کافر، ارمنی‌ یا ….) و با دیگران ‌تماس‌ پیدا می کنند، پاک‌ هستند یا نه‌؟

د. مردی‌ به‌ روسیه‌ رفته‌ و با یک‌ زن‌ ارمنی‌ ازدواج کرده و ادّعا می‌کند که‌ این خانم‌ مسلمان‌ شده است‌ اما هنوز نماز نمی‌خواند. حال اگر این خانم به‌ منزل ما آمد و شریک‌ زندگی‌ ما شد، حکم‌ آن‌ مرد و زن‌ مدّعی‌ اسلام‌ چه‌ می‌باشد؟ آیا محکوم‌ به‌ طهارت‌ است‌ در حالیکه رعایت‌ اجتناب‌ از نجاسات‌ را نمی‌کند یا نمی‌داند؟

هـ. وسائل‌ برقی‌ یا لباس‌ها و لوازم‌ آرایشی‌ و خوراکی‌ها (شیرینی‌ و شکلات، تنقّلات‌ و…) که‌ از خارج‌ مثل آمریکا یا آلمان‌ به‌ ایران‌ می‌آورند پاک‌ هستند یا نه‌؟

° الف) پاک‌ می‌شود.

ب) خانه‌ پاک‌ است‌.

ج) رفت‌ و آمد با آنها اشکال‌ ندارد.

د) آن‌ خانم‌ پاک‌ است‌ و رفت‌ و آمد با او اشکال‌ ندارد.

هـ) اجتناب‌ از آنها لازم نیست و استفاده از مثل وسائل برقی‌ و خوردن مثل آن شیرینی‌ها اشکال ندارد.

سؤال۱۵۶ : آیا شستن اعضای وضو بیش از دو بار باعث باطل شدن وضو هم می‌شود یا فقط حرمت دارد؟

° باعث بطلان نیست. ولی در دست چپ چون بعد از شستن مرتبه ی سوّم آب خارجی پیدا می‌شود، نمی‌تواند مسح سر و پاها را انجام دهد.

سؤال۱۵۷ : لطفاً بفرمائید در هریک از موارد ذیل چه کاری باید انجام دهم:

برای دفع وسواس فکری و عملی؟/ برای درمان اضطراب و تشویش؟/ برای درمان ترس و دلهره؟/ برای درمان خیال‌بافی، منفی‌بافی، سوءظن، فکر و خیال زیاد؟/ برای درمان افسردگی و بی‌حوصلگی؟/ برای درمان خجالت و کم‌رویی؟/‌ برای درمان ناراحتی اعصاب؟/‌ برای وسعت رزق و روزی؟/ برای نیل به کمالات عالیه‌ی روحی؟/ برای اصلاح امور و موفقیت در امر دین و دنیا؟/ برای عاقبت به خیری؟/ برای تزکیه‌ی نفس و تزکیه‌ی عمل؟/ برای کسب فضایل و دفع رذایل؟/ راه دفع وسوسه‌های شیطانی و نفسانی؟/ و برای اینکه گناه نکنیم چه باید بکنیم؟

° اگر رابطه شما با خدا محکم شد و رابطه شما با شیطان درون و برون قطع شد، کلیّه ی آنچه نوشته‌اید درست می‌شود، و ما چیزی را بهتر از تقیّد به ظواهر شرع نمی‌دانیم.

سؤال۱۵۸: کسی که احتمال می‌دهد با عمل به احتیاطات در وسواس بیافتد، چه وظیفه‌ای بر عهده دارد؟

° اگر کسی بداند و یا احتمال دهد که به واسطه‌ی عمل به بعضی احتیاطات مبتلا به وسواس می‌شود، نباید آن احتیاط را عمل کند، مثلاً اگر می‌داند برای آب کشیدن متنجّس یک بار آب ریختن کافی است، نباید احتیاطاً دو بار یا بیشتر آب بریزد.

سؤال۱۵۹: الف) آیا آبی که از دوش ثابت می‌ریزد و در کفِ حمّام در جریان است تا نهایتاً به چاه بریزد، حکم آب متّصل به کر را دارد؟ ب) من بعد از ادرار در حمّام، مخرج بول را در این آبی که از دوش ثابت می‌ریزد، چند بار تطهیر می‌کنم، آیا این شیوه‌ی آب کشیدن اشکالی ندارد؟

° الف) آن آب حکم آب متّصل به کر را دارد.

ب) احتیاج به این کار نیست؛ زیرا وقتی زیر شیر حمام هستید آب به مخرج بول می‌رسد و به مجرّد رسیدن آنجا را پاک می‌کند و در حقیقت مخرج بول شما متّصل به آب کر می‌شود و پاک می‌شود و احتیاج به تکرار هم ندارد.
منابع و مأخذ

۱٫ قرآن کریم
۲٫ الأمالی، محمد بن على بن حسین بن بابویه قمى معروف به شیخ صدوق (ت ۳۸۱ ه‍ ق)، انتشارات کتابخانه اسلامیه، ۱۳۶۲ ه‍ ش.
۳٫ تفسیر القمى، ‏ابو الحسن على بن ابراهیم بن هاشم قمى (ت ۳۰۷ ه‍ ق)، قم، مؤسسه دار الکتاب، ۱۴۰۴ ه‍ ق. ‏
۴ تفصیل وسائل الشیعه إلى تحصیل مسائل الشریعه، محمد بن حسن بن على بن محمد بن حسین معروف به شیخ حر عاملى (ت ۱۱۰۴ ه‍ ق)، قم، مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث، الطبعه الأولی، ۱۴۰۹ ه‍ ق.
۵ تهذیب الأحکام، ابوجعفر محمد بن حسن الطوسى (ت ‏۴۶۰ ه‍ ق)، تحقیق: سید حسن الموسوی الخرسان، تهران، دار الکتب الإسلامیه، الطبعه الرابعه، ۱۳۶۵ ه‍ ش.
۶ شرح نهج البلاغه، ابو حامد عبد الحمید بن هبه الله بن ابى الحدید المعتزلى (ت ۶۵۶ ه‍ ق)، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، قم، انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشى، ۱۴۰۴ ه‍ ق. ‏ ‏
۷ العروه الوثقى، السید محمد کاظم بن عبد العظیم الطباطبائی‏ الیزدی (ت ۱۳۳۷ ه‍ ق)، تحقیق و تصحیح: أحمد المحسنی السبزواری، قم، مؤسسه النشر الإسلامی التابعه لجماعه المدرسین، ‏الطبعه الأولى، ۱۴۱۹ ه‍ ق.‏
۸ عیون أخبار الرضا %، محمد بن على بن حسین بن بابویه قمى معروف به شیخ صدوق (ت ۳۸۱ ه‍ ق)، انتشارات جهان‏، ۱۳۷۸ ه‍ ق. ‏
۹ الکافی، محمد بن یعقوب بن اسحاق الکلینى الرازى (۳۲۹ ه‍ ق)، تهران، دار الکتب الإسلامیه، ۱۳۶۵ ه‍ ش.
۱۰٫ کمال ‏الدین و تمام النعمه، محمد بن على بن حسین بن بابویه قمى معروف به شیخ صدوق (ت ۳۸۱ ه‍ ق)، قم، دار الکتب الإسلامیه، الطبعه الثانیه، ۱۳۹۵ ه‍ ق.
۱۱٫ مسکّن الفؤاد عند فقد الأحبه و الأولاد، زین الدین بن على بن احمد عاملى جبعى معروف به شهید ثانى‏ (ت ۹۶۶ ه‍ ق)، قم، انتشارات کتابخانه‌ی بصیرتى، [بی‌تا].
۱۲ من لا یحضره الفقیه، محمد بن على بن حسین بن بابویه قمى معروف به شیخ صدوق (ت ۳۸۱ ه‍ ق)، تحقیق: علی اکبر غفاری، قم، انتشارات جامعه مدرسین، الطبعه الثالثه، ۱۴۱۳ ه‍ ق.
۱۳٫ نهج البلاغه، گردآوری: ابو الحسن محمد بن حسین الموسوى البغدادى معروف به سید رضى (ت ۴۰۶ ه‍ ق)، تحقیق: صبحی صالح، قم، انتشارات دار الهجره، [بی تا].

فرزین نجفی پور: مسئول کلاس بینش و رویا

درباره ی فرزین نجفی پور

پژوهشگر برتر کشور در چند سال متوالی - مخترع برتر کشور - ثبت 61 اختراع کاربردی در زمینه های کشاورزی، آبیاری، الکترونیک، رباتیک و هوا فضا - دارای مدرک کارشناسی ارشد - ارایه بیش از 100 مقاله علمی - دریافت دهها تندیس ویژه علمی - دریافت بیش از 150 تقدیر نامه از وزارت خانه ها و مراکز علمی و پژوهشی - برپایی بیش از 150 نمایشگاه تخصصی اختراعات - پیشگام در دفاع سایبری عملی از حریم جمهوری اسلامی ایران

همچنین ببینید

اعلام برنده ی سازنده ی کلیپ اختصاصی مهر ماه و آبان ماه

بدینوسیله خانم دلارام حسینی بعنوان برنده ی کلیپ مختص سایت ماکزیمم تکنیک در مهر ماه و ...