خانه / بینش و رویا / آموزه ها / عظمت علم و بهترین شیوه های کسب علم

عظمت علم و بهترین شیوه های کسب علم

متاسفانه یک مثال غلط در جامعه گسترش یافته است:

پرسیدن عیب نیست… ندانستن عیب است

و با این مثال غلط، بیشتر انسان های تنبل در کسب علوم مورد نیاز، فقط اقدام به طراحی سوال نموده و تا پایان عمر خود فقط سوال میکنند.

حال یک سوال پیش می آید!!!!   آیا هیچکس با سوال کردن، حتی میلیونها سوال،  جراح مغز شده است؟؟؟؟؟

انسان های ناآگاه از همه چیز، بجای مطالعه و کسب علوم در محفل اساتید مربوطه، اقدام به سوال های پی در پی نموده و در مقابل هر پاسخی، سوالی جدید طراحی میکنند. اینگونه انسان ها قصدشان پنهان کردن نادانی خود از دیگران است.

بهترین راه برای کسب علم و دانش بیشتر، آن است که انسان از راه تعلم و فراگیری از اساتید آن فن کسب علوم نماید، اعم از علوم تجربی، علوم اقتصادی، علوم سیاسی، علوم اسلامی و قرآن و یا علوم دیگر. صحیح نیست که انسان به انتظار عالم شدن در گوشه ای بنشیند و به مطالعه کتاب نپردازد و فقط اقدام به سوال کردن نماید و یا با تکیه بر نکات ناقص موجود در اینترنت ، علومی بی پایه و سطحی را بیاموزند، زیرا بسیاری از علوم تخصصی است و نیاز به رفتن کلاس و درس پیش اهل فن و اساتید آن رشته دارد تا از اهلش فراگیرد.

اگر شنیده شده افرادی از راه ترک گناه و توجه به بندگی خدا به بعضی از علوم دست یافته اند مانند حضرت یوسف (ع) که به خاطر ترک گناه علم تعبیر خواب به او داده شده [۱] و نیز شیخ رجبعلی خیاط که به خاطر ترک گناه مانند حضرت یوسف (ع) چشم برزخی او باز شد [۲] این مطلب اگر چه درست است ولی این راه، راه عمومی برای فراگیری علوم نیست بلکه اندک افرادی از این طریق به علومی دست یافتند ولی بسیارند کسانی که از راه طبیعی به فراگیری علوم قرآنی اسلامی پرداخته اند و به همراه آن هم تقوا را، راه و روش قرار داده اند و صاحب مقاماتی شده اند مانند مرحوم قاضی طباطبائی مرحوم حسینقلی همدانی، مرحوم میرزای قمی، مرحوم ملکی تبریزی و غیره … با علم و دانش الهی راه تقوا را شناخته و آنرا پیشه راه خود ساختند خداوند هم آنها را با نور تقوا از بن بست ها و نقطه های کور در زندگی رهائی می بخشد چنانچه این معنا در قرآن آمده است: «و من یتق الله یجعل له مخرجا و یرزقه من حیث لا یحتسب و من یتوکل علی الله فهو حسبه» هر کس تقوای الهی پیشه کند خدا راه نجاتی برایش فراهم کند و او را از جائی که گمان ندارد روزی دهد، و هر کس بر خدا توکل کند، کفایت امرار معاشش را می کند [۳] .
[۱] یوسف، آیه ۳۷ و ۲۲٫

[۲] کیمیای محبت، ص ۸۲٫

[۳] سوره مبارکه طلاق آیه ۲و ۴- نور آیه ۵۲

 

اهمیت علم و دانش

یکی از گرایشهای فطری انسان حقیقت جویی است و یکی از تواناییهای انسان قدرت شناخت واقعیات است. شناخت خود و جهان پیرامون یا به عبارت دیگر خودآگاهی و دیگرآگاهی از ویژگی های انسان است. انسان با آگاهی از خویشتن، قادر می شود چیزهای دیگر را بشناسد و حتی خداشناس گردد. خودشناسی مبدأ همه شناختهای ماست و کسی که خود را بشناسد: اولاً ضرورت شناختهای دیگر بر او آشکار می شود، زیرا به غایت وجودی خود پی می برد و به ضعف و کاستی بالفعل خویش آگاه می گردد و ضرورت شناخت مسیر و شیوه حرکت به سوی مقصد را در می یابد و ثانیاً شناخت های دیگر برای او ممکن می گردد. امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ فرموده اند:

کیف یعرف غیره من یجهل نفسه؛۱

کسی که به خویشتن جاهل است چگونه غیر خود را می شناسد.

بنابراین اهمیت و امکان تحصیل علم و شناخت، از طریق خودشناسی بر ما آشکار می گردد و وقتی علم برای رسیدن به کمال و غایت وجودی انسان ضرورت و اهمیت داشته باشد، پرورش قوه درک حقایق نیز اهمیت خواهد داشت. قوه عاقله انسان هر چه در درک حقایق تواناتر باشد، مقصد و مسیر و موانع حرکت به سوی مقصد را بهتر می شناسد و امکان رسیدن به کمال را بیشتر فراهم می کند. و بالعکس، اگر قوه شناخت انسان کارآیی خود را از دست دهد، حرکت در مسیر کمال ناممکن می شود و گمراهی و هلاکت را در پی می آورد.

این مطالب هم از طریق خودشناسی فهمیده می شود و هم کتاب و سنت آن را تأیید می کند. در قرآن کریم و روایات معصومین ـ علیهم السلام ـ در فضیلت علم و علم آموزی سخنان زیبایی وجود دارد که در اینجا برخی از آنها را ذکر می کنیم:

شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ وَ الْمَلائِکَهُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ؛۲

خدا که همواره به عدل قیام دارد گواهی می دهد که جز او هیچ معبودی نیست و ملائکه و صاحبان دانش نیز شهادت می دهند.

رسیدن به مرتبه درک توحید پروردگار و شهادت به آن، برای صاحبان علم امکان پذیر است و این در فضیلت و ضرورت علم به تنهایی کافی است. چون علم چنین ثمره دلپذیری دارد خداوند فرموده است:

یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ؛۳

خداوند کسانی را که ایمان آوردند و آنان را که علم داده شدند بسیار بلندمرتبه می فرماید.

خداوند در مواضع فراوانی برتری عالم را نمایان ساخته است و در آیاتی به این برتری تصریح نموده است:

قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ؛۴

بگو آیا کسانی که می دانند و کسانی که نمی دانند یکسانند؟

قرآن به علم آموزی تشویق و بلکه امر می کند:

فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ؛۵

پس اگر نمی دانید از آگاهان بیاموزید.

از پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ روایت شده است که:

خداوند چون برای کسی نیکی بخواهد او را عالمی ژرف نگر در دین می سازد؛۶

همچنین از ایشان نقل شده است:

عالم هفتاد درجه از عابد برتر است. ۷

 

اهمیت دانش آموزی

علم حقیقی و سعادت آفرین، چنان نقش ارزنده ای در حیات الهی انسان دارد که علم آموزی به فرموده پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فریضه است:

طلب العلم فریضه علی کل مسلم؛۸

علم آموزی بر هر مسلمانی واجب است.

و نیز فرموده اند:

کسی که دوست دارد به آزادشدگان از آتش نگاه کند، باید به دانش آموزان نظر نماید. قسم به کسی که جانم به دست اوست هیچ دانشجویی که در مسیر علم رفت و آمد می کند نیست مگر آنکه خداوند برای هر قدمش عبادت یکسال را می نویسد و برایش با هر قدمی که بر می دارد شهری در بهشت می سازد و در حالی که بر زمین گام می زند زمین برایش آمرزش می طلبد و او در حالی که بخشوده است صبح و شام می کند و فرشتگان گواهی می دهند که دانش طلبان، آزادشدگان خدا از آتشند.۹

پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ در روایت دیگری فرموده اند:

کسی که راه علم آموزی را می پوید خداوند او را در راهی به سوی بهشت پیش می برد۱۰٫

اهمیت علم و علم آموزی چنان که گفته شد از آن روست که معارف لازم برای سعادت از طریق علم آموزی و بکارگیری قوه تفکر و اندیشه به دست می آید. معارف سعادت بخش اعم از معرفت خداوند و شناخت راه رسیدن به اوست. هر حرکتی که انسان انجام می دهد و هر گامی که بر می دارد فقط در پرتو نور علم می تواند در راه صحیح و به سوی خداوند باشد. امام علی ـ علیه السّلام ـ خطاب به کمیل فرمودند:

ای کمیل! هیچ حرکتی نیست جز آنکه تو در آن نیازمند دانشی هستی. ۱۱

دانش عمل را سودمند می سازد. زیرا عمل بدون آگاهی انسان را به هدف نمی رساند، حتی اگر صورت ظاهری عمل درست باشد. آگاهی، روح عمل است؛ چرا که عمل با نیت جان می گیرد و عمل بدون آگاهی کاری بدون نیت و یا با نیت نادرست است.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ می فرمایند:

چون به معرفت رسیدی، آنچه از خیر می‌خواهی، انجام ده ـ خواه اندک یا بسیار ـ زیرا این عملِ همراه با شناخت پذیرفته می شود. ۱۲

عقل و اندیشه

علم ارزش والایی دارد و رستگاری انسان به آن وابسته است؛ ولی علم خود متکی به عقل است. علم محصول تعقل و اندیشه است. کسی که از قوه عاقله خود که هدیه الهی است بهره نمی برد و شناخت او همراه بصیرت و سنجش نیست، عالم نیست؛ زیرا علم یعنی شناخت آنچه هست آن گونه که هست. بنابراین چون انسان خیر و کمال بودن خیرات و کمالات حقیقی را فقط به کمک عقل در می یابد، کسی که تعقل نمی کند فاقد علم است و آثار و برکات علم به او نمی رسد. پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند:

انّما یدرک الخیر کله بالعقل؛۱۳

همه نیکی ها به وسیله عقل درک می شوند.

بنابراین علم باید با تعقل همراه باشد. امام علی ـ علیه السّلام ـ از همین رو مردم را به درایت و اندیشیدن دعوت می کنند: «علیکم بالدرایات لا بالروایات»۱۴، و نیز می فرمایند: «فقد البصر اهون من فقد البصیره»۱۵٫

علم ثمره عقل است. امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ فرمودند: «العقل مرکب العلم»۱۶ زیرا علم بدون عقل پیشرفت و حرکتی ندارد. از امام صادق ـ علیه السّلام ـ نیز روایت شده است:

پشتوانه انسان عقل است، و هوشمندی و دانایی و حافظه و دانش از عقل است. و چون عقل انسان او را پشتیبانی کند عالم، حافظ، زیرک، هوشمند و دانا می شود. و انسان به وسیله عقل کمال می یابد و عقل راهنمای او و بیناکننده او و کلیدکار اوست. ۱۷

عقل و اندیشه چنان اهمیت دارند که بدون آن نمی توان از آیات خداوند بهره ای برد:

وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِی ذلِکَ لآیاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ ؛۱۸

شب و روز و خورشید و ماه را برای شما رام گردانید، و ستارگان به فرمان او مسخر شده اند. مسلماً در این امور برای مردمی که تعقل می کنند نشانه هاست.

کسی که از قوه عقل خویش استفاده می کند و به وسیله آن به تفکر می پردازد، از تلاش خود بهره بسیار می برد و کار او از عابدی که بدون اندیشیدن عبادت می کند بسیار پر ثمرتر است:

یک ساعت اندیشیدن از عبادت یکسال بهتر است. ۱۹

زیرا تفکر باعث بینایی است «من تفکر ابصر»۲۰، و کسی که حقایق عالم را می بیند، راه و مقصد خویش را می یابد و به سوی مقصد هدایت می شود.

آثار تعقل و تفکر

درباره آثار تعقل و تفکر آیات و روایات بسیاری وجود دارد. چنان که قبلاً اشاره کردیم، تعقل منشأ بهره گیری از آیات الهی است. کسی که درباره پدیده های پیرامون خود می اندیشد به سرچشمه هستی پی می برد:

وَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ جَمِیعاً مِنْهُ إِنَّ فِی ذلِکَ لاَیاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ ؛۲۱

و آنچه در آسمانها و آنچه را در زمین است به سود شما رام کردیم، همه از اوست قطعاً در این (امر) برای مردمی که می اندیشند نشانه هایی است.

کسی که تعقل نمی کند، از مبدأ هستی غافل می شود و به عبادت غیر خدا مبتلا می شود:

أُفٍّ لَکُمْ وَ لِما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَفَلا تَعْقِلُونَ؛۲۲

اف بر شما و بر آنچه غیر از خدا می پرستید. مگر نمی اندیشید؟

غفلت از آخرت و حیات جاوید و محدود شدن در دنیا و جلوه های آن، از ترک تعقل ناشی می شود:

وَ ما أُوتِیتُمْ مِنْ شَیْ‏ءٍ فَمَتاعُ الْحَیاهِ الدُّنْیا وَ زِینَتُها وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ وَ أَبْقى أَ فَلا تَعْقِلُونَ ؛۲۳

و هر آنچه به شما داده شده است، کالای زندگی دنیا و زیور آن است و آنچه پیش خداست بهتر و ماندگارتر است، مگر نمی اندیشید؟

ترک اندیشه علاوه بر بی بهره‌گی از آیات الهی، باعث غفلت از پروردگار و فراموشی آخرت جاوید و موجب لغزشهای عملی و جدا شدن از صراط مستقیم هدایت و رستگاری است:

وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْکُمْ جِبِلاًّ کَثِیراً أَ فَلَمْ تَکُونُوا تَعْقِلُونَ ؛۲۴

و شیطان گروهی انبوه از شما را گمراه کرد آیا اندیشه نمی کردید؟

عقل مایه حیات انسانی است. امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ می فرمایند: «فقد العقل فقد الحیاه و لایقاس الا بالاموات»۲۵، و نیز فرموده اند:

انسان ترکیبی از عقل و صورت است، پس کسی که عقل از او روی گرداند و صورت با او بماند کامل نیست و همچون جسمی بدون روح است. ۲۶

منابع

۱٫ شرح غرر الحکم و درر الکلم، ج ۴، ص ۵۶۵٫

۲٫ سوره آل عمران، ۱۸٫

۳٫ سوره مجادله، ۱۱٫

۴٫ سوره زمر، ۹٫

۵٫ سوره نحل، ۴۳٫

۶٫ بحارالانوار،‌ ج۱، ص۲۱۷٫

۷٫ همان، ص ۱۸٫

۸٫ همان.

۹٫ همان.

۱۰٫ اصول کافی، ج ۱، کتاب فضل العلم، باب ثواب العالم و المتعلم.

۱۱٫ الحیاه، ج ۸، ص ۳۵٫

۱۲٫ همان، ص ۳۸٫

۱۳٫ همان، ص ۴۳٫

۱۴٫ همان، ص ۳۵٫

۱۵٫ همان.

۱۶٫ الحیاه، ج ۱، ص ۴۳٫

۱۷٫ همان، ص ۴۶٫

۱۸٫ سوره نحل، ۱۲٫

۱۹٫ الحیاه، ج ۱، ص ۴۸٫

۲۰٫ همان.

۲۱٫ سوره جاثیه، ۱۳٫

۲۲٫ سوره انبیاء، ۶۷٫

۲۳٫ سوره قصص، ۶۰٫

۲۴٫ سوره یس، ۶۲٫

۲۵٫ الحیاه، ج ۱، ص ۴۴٫

۲۶٫ همان.

 

دانستن مؤثرترین راه برای یادگیری است.

چهار گام برای یادگیری
راه یادگیری خود را با چاپ و پاسخ دادن به سوالات زیر آغاز کنید و بعد استراتژی یادگیری خود را با توجه به پاسخها و مهارتهای یادگیری دیگری که به آن خواهیم پرداخت طرح ریزی کنید.
با گذشته شروع کنید
چه تجاربی درباره نحوه یادگیری خود دارید؟
آیا خواندن را دوست دارید؟ حل مسائل؟ حفظ کردن؟ از بر خواندن؟ تجزیه و تحلیل کردن؟ مباحثه کردن؟ به کدامیک بیشتر علاقه مندید؟
آیا خلاصه کردن مطالب را بلدید؟
پرسیدن سوال درباره مطالبی که مطالعه کردید را چه؟
مرور کردن؟
دسترسی پیدا کردن به اطلاعات از منابع مختلف؟
مطالعه در خلوت و یا در گروه؟
زمان مطالعه شما باید طولانی باشد و یا به چند زمان کوتاهتر تقسیم شود؟
عادتهای مطالعه شما چیست؟ چگونه این عادتها به وجود آمده اند؟ کدامشان خوب است و کدامشان بد؟
چگونه می توانید مطالبی را که یاد گرفته اید به بهترین وجه ارزیابی کنید؟ از طریق یک امتحان کتبی؟ یک رساله کوتاه؟ و یا یک مصاحبه؟
پرداختن به زمان حال
چقدر به این مطلب علاقه مندم؟
چقدر زمان می خواهم صرف یادگیری این مطلب کنم؟
آیا شرایط محیطی مناسب هستند؟
چه چیزهایی در کنترل من هستند و چه چیزهایی خارج؟
آیا می توانم برخی شرایط نامناسب را تغییر دهم؟
چه چیزی باعث می شود تا من خودم را وقف یادگیری این مطلب کنم؟
آیا من برنامه خاصی دارم؟ آیا برنامه من با توجه به تجارب گذشته و سبک مطالعه ام تنظیم شده است؟
توجه به چگونگی فهم موضوع اصلی
عنوان مطلب چیست؟
نکات کلیدی قابل توجه کدام هستند؟
آیا من این نکات را متوجه می شوم؟
از قبل چه چیزهایی در مورد این مطلب می دانم؟
آیا موضوعات مرتبط با آن را می دانم؟
چه نوع منابع و اطلاعاتی به من کمک خواهد کرد؟
آیا برای دستیابی به اطلاعات تنها به یک منبع(مثلا کتاب درسی) اکتفا خواهم کرد؟
آیا به جستجو برای یافتن منابع اضافه نیاز دارم؟
وقتی که مطالعه می کنم، آیا از خودم می پرسم که آیا متوجه مطلب شده ام؟
آیا باید سریعتر پیش بروم و یا آهسته تر؟
وقتی که مطلبی را متوجه نمی شوم، آیا از خودم می پرسم چرا؟
آیا مطالعه را متوقف کرده و مطلب را خلاصه می کنم؟
آیا مطالعه را متوقف کرده و از خودم می پرسم که آیا ادامه آن منطقی است؟
آیا مطالعه را متوقف کرده و روند آن را ارزیابی می کنم(مثبت/منفی)؟
آیا من قبل از ادامه مطالعه به زمانی برای فکر کردن در مورد مطلب نیاز ندارم؟
آیا من برای پردازش و جا افتادن مطلب در مغزم نیاز به مباحثه با هم آموزانم را ندارم؟
آیا من به یک فرد موثق مثل معلم، کتابدار و یا متخصص آن رشته نیاز ندارم؟
مرور و بازبینی
آیا درست عمل کردم؟
چه کارهایی را بهتر می توانستم انجام دهم؟
آیا برنامه من با نقاط ضعف و قوت من همخوانی داشت؟
آیا شرایط صحیحی را انتخاب کردم؟
آیا برنامه ام را کامل اجرا کردم؟ منضبط بودم؟
آیا به موفقیت رسیدم؟
آیا موفقیتم را به فال نیک گرفتم و خودم را تشویق کردم؟


عادتهای موثر برای مطالعه موثر
با کمی آمادگی سازی می توانید کاری کنید تا در مطالعاتتان موفق باشید.
سعی کنید عادات زیر را در خود پرورانده و به آنها احترام بگذارید
مسولیت امور خود را به عهده بگیرید
بدانید که برای موفق شدن شما باید در مورد اولویت‌ها، سرمایه زمان و منابع خود تصمیم قاطع بگیرید.
در مورد اصول کلی و اینکه چه چیزی با ارزش است حتما از استادتان کمک بگیرید
اجازه ندهید که دوستان و اطرافیانتان به شما دیکته کنند که چه چیزهایی برای شما مهم و چه چیزهایی مهم نیست.
امور ضروری را اول قرار دهید
از اولویت بندی هایی که برای خود تعیین کرده اید پیروی کنید و اجازه ندهید دیگران، یا سایر علایق و تمایلات شما را از اهدافتان دور کنند.
زمانها و مکانهای پربازده(Productive) خود را شناسایی کنید
صبح، بعد از ظهر یا شب؟
مکانهایی را پیدا کنید که در آن بتوانید به حداکثر توان خود در تمرکز و کارایی دست یابید. اگر این مکانها محدودند آنها را برای مشکل ترین مطالعاتتان اولویت بندی کنید.
خود را در موقعیت برد-برد ببینید
وقتی شما به بهترین نحو در کلاس درس شرکت می کنید، خودتان، همکلاسی ها و حتی خود استاد از آن سود می برد. در این شرایط نمرات بهتر شما می تواند به کارایی بالای شما صحه گذارد.
اول دیگران را درک کنید بعد سعی کنید تا خود درک شوید
وقتی با استاد  خود کاری دارید اول خود را جای او بگذارید و از خود بپرسید که بهترین نحوه صحبت با من در این شرایط چگونه می تواند باشد.
به دنبال راه‌های بهتر برای حل مشکلات باشید و هرگز خودتان را ارزیابی نکنید و ارزیابی را به استاد خود بسپارید.
—-

مهم نیست که زیست شناسی می خوانید و یا منچ بازی می کنید،
فقط باید روی کاری که انجام می دهید متمرکز شده و از حواس پرتی جلوگیری کنید.
همه ما در مواقعی توانایی متمرکز شدن کامل را داریم، به مواقعی فکر کنید که مثلا در هنگام بازی که از آن لذت می بردید باخته اید و یا غرق یک فیلم، مسابقه یا موسیقی بوده اید. در آن هنگام به موضوع تمرکز کامل داشته اید و یا به اصطلاح غرق آن موضوع شده بودید.
اما در مواقع دیگر،
فکر شما دائم از یک موضوع به موضوع دیگر می پرد.
نگرانی های فکری شما حواستان را پرت می کند.
قبل از اینکه متوجه شوید می بینید که حواستان به یک موضوع خارجی منعطف شده است.
مطالبی که مطالعه می کنید کسل کننده، سخت و یا شما هیچ علاقه ای به آن ندارید.

نکاتی که  برای رفع این مشکلات به شما کمک میکند  شامل موارد زیر می شود:

یک مکان، صندلی، میز و محیط مخصوص به مطالعه داشته باشید.
تلفن و موبایل را از خود دور کنید.
با خودتان تعهد کنید(حتی امضا کنید) که حواستان پرت نمی شود.
اگر دوست دارید در هنگام مطالعه موزیک گوش کنید، اشکالی ندارد، اما فقط تا هنگامی که باعث حواس پرتی شما نشود.(مطالعات در مورد مفید بودن یا نبودن موسیقی در هنگام مطالعه تاکنون بی نتیجه بوده است)
مطالعه را به یک عادت تبدیل کرده و به یک برنامه موثر مطالعه پایبند باشید.
مطالعه تان را با سطح انرژی درونی تان (روزانه، شبانه) تطبیق دهید.
برای مطالعه برنامه ریزی داشته باشید.

متمرکز شدن
قبل از شروع به مطالعه چند دقیقه وقت را به تعیین اهداف و آنچه برای رسیدن به آن نیاز دارید اختصاص داده و به یک استراتژی کلی برای تحقق آن فکر کنید.

مشوق ها
اگر لازم بود برای انجام موفقیت آمیز کارتان یک تشویق در نظر بگیرید،
مثلا تماس با دوستتان، خوردن چیزی و یا پیاده روی و گردش.
برای پروژه های خاص مثل مرور جزوات درسی، پروژه های طراحی و غیره یک تشویق خاص در نظر بگیرید.

موضوعات مطالعه را عوض کنید
برای ایجاد تنوع در کار، موضوع مطالعه را هر یک یا دو ساعت عوض کنید.

فعالیتهای مطالعه تان را تغییر دهید
مطالعه تان را فعال تر کنید، هر چه در هنگام مطالعه فعال تر باشید مطالعه بهتری خواهید داشت.
از خودتان بپرسید “چطوری می توانم در هنگام مطالعه فعال تر باشم؟” شاید مطالعه گروهی بهترین راه حل باشد؟ و یا سوال سازی در هنگام مطالعه؟

از استادتان در مورد شیوه های بهتر یادگیری سوال کنید. یک بار دیگر فراموش نکنید که هر چه در هنگام مطالعه فعال تر باشید، بهتر یاد می گیرید.
وقت‌های استراحت منظم مناسب خودتان در نظر بگیرید
موقع استراحت یک کار متفاوت انجام دهید، مثلا اگر نشسته بودید قدم بزنید و به یک مکان دیگر بروید.

جایزه بدهید
وقتی کاری را به اتمام رساندید به خودتان جایزه بدهید.

 

این جمله را بنویسید و جوی چشمتان موقع مطالعه قرار دهید —- الان اینجا باش
این روش ساده اما کلیدی بسیار موثر است.
وقتی متوجه شدید فکرتان منحرف شده است، به خودتان بگویید
“الان اینجا باش”
و به آرامی توجه خودتان را به موضوعی که می خواهید برگردانید.
به عنوان مثال:
شما دارید مطالعه می کنید و ناگهان متوجه می شوید که حواس شما به سایر تکالیفتان، به یک خاطره و یا به این واقعیت که گرسنه هستید پرت می شود. در این هنگام به خود بگویید
“الان اینجا باش”
و به آرامی با نگاه کردن به سوالات، خلاصه برداری ها، نقشه‌های فکری، عناوین مطالب و غیره تمرکز خود را به موضوع مطالعه برگردانید و هر قدر که ممکن است آن را حفظ کنید.
اگر دوباره فکرتان منحرف شد، با خود بگویید
“الان اینجا باش”
و به آرامی توجه خودتان را به موضوع برگردانید و این تمرین را مرتبا تکرار کنید، مطمئن باشید که جواب می دهد!
سعی نکنید یک فکر خاص را از ذهنتان بیرون نگه دارید. مثلا همینطور که نشسته اید سعی کنید به هیچ وجه در مورد کلوچه فکر نکنید. در این هنگام در ذهن خود احتمالا این فکر تکرار می شود که “من نباید در مورد کلوچه فکر کنم، من نباید در مورد کلوچه فکر کنم…” و این باعث می شود تا این فکر برگردد.
وقتی شما سعی می کنید که در مورد یک چیز خاص فکر نکنید باعث می شود تا آن فکر برگردد. بهتر است به جای این کار توجه خود را به موضوع اصلی منعطف کنید.
شاید لازم باشد تا این تمرین را صدها بار در هفته انجام دهید. به تدریج شما متوجه می شوید که بازه های زمانی بین مواقعی که فکرتان منحرف می شود هر چند روز یکبار بیشتر و بیشتر می شود. به همین خاطر بردبار باشید و به این تمرین ادامه دهید. پس از مدتی نتیجه آن شما را شگفت زده خواهد کرد.
سعی نکنید دائما در مورد پیشرفت خود قضاوت کنید. همین که تمرین را مرتبا انجام می دهید به این معنی است که در مسیر صحیح قرار گرفته اید و می توانید به خود بگویید که کار لازم را انجام داده اید. تمرینات برای اینکه نتیجه خود را نشان دهند به زمان احتیاج دارند و البته به دلیل اینکه ذهن هیچوقت وضعیت ثابتی ندارد، نتیجه تمرینات دچار افت و خیزهای زیادی می شود.

زمان افکار و نگرانی‌ها
تحقیقات ثابت کرده است که افرادی که برای خود زمان افکار و نگرانی ها تخصیص می دهند پس از چهار هفته ۳۵ درصد کمتر دچار نگرانی و حواس پرتی می شوند.
یک زمان خاص روزانه برای فکر کردن در مورد نگرانی‌ها تخصیص دهید
در مورد افکاری که دائما به فکر شما می‌آیند و مزاحم تمرکزتان در کارها می شوند فکر کنید.
وقتی که متوجه یک فکر مزاحم می شوید
به خودتان یادآوری کنید که یک زمان مخصوص برای فکر کردن در مورد آن دارید.
بگذارید فکر مزاحم از شما دور شود
شاید از روش “الان اینجا باش” استفاده کنید.
به قرار خود برای زمان افکار و نگرانی‌ها عمل کنید
تا در مورد مسائلی که فکر شما را مشغول می کند فکر کنید و نگران شوید.
به عنوان مثال ساعت ۴٫۵ تا ۵ بعدازظهر را برای زمان افکار و نگرانی های خود تعیین کنید. حال در هر زمان دیگری از روز که نگران چیزی شدید و فکرتان منحرف شد، به خودتان یادآوری کنید که زمان مخصوصی برای آن نگرانی دارید. سپس بگذارید تا آن فکر در آن زمان از ذهنتان خارج شود و توجه خود را به موضوع اصلی برگردانید.

اندازه‌گیری میزان حواس پرتی
یک کارت کوچک با ابعاد حدودا هفت در دوازده سانتیمتر تهیه کنید. دو خط که کارت را به سه قسمت تقسیم کند در آن رسم کنید و هر یک از قسمتها را با نامهای “صبح”، “بعد از ظهر” و “شب” نامگذاری کنید.
حال از این به بعد هر وقت که فکرتان از موضوع اصلی منحرف شد یک علامت در قسمت مربوطه در کارت بزنید. برای هر روز یک کارت مجزا در نظر بگیرید و آن را همیشه همراه خود داشته باشید. بعد از مدتی ملاحظه خواهید کرد که همینطور که با انجام تمرینات مهارتهای شما در تمرکز حواس بیشتر می شود، از تعداد علامت ها هم کاسته می شود.

از انرژی درونی‌تان بهترین استفاده را ببرید
چه مواقعی انرژی درونی شما در بالاترین حد است؟ در چه ساعاتی احساس می کنید سطح انرژی شما پایین است؟ سخت ترین درسهایتان را در ساعاتی که انرژی درونی تان بالاست مطالعه کنید. مثلا اگر احساس می کنید در ساعات اولیه شب بیشترین هوشیاری را دارید، مشکل ترین درسهایتان را در این ساعات مطالعه کرده و درسهای آسان تر را به ساعات بعدی موکول کنید.
اکثر افراد درسهای مشکلشان را به آخرین ساعات که معمولا در آن خسته هستند موکول می کنند و همین امر باعث مشکل‌تر شدن ایجاد تمرکز می شود. اگر شما هم این عادت را دارید آنرا کلا برعکس کنید، درسهای مشکل در ساعات اوج انرژی و درسهای آسانتر و آنهایی که به آن علاقه دارید را به دیگر ساعات موکول کنید. انجام همین کار به تنهایی می تواند کمک بسیار موثری برای بهبود تمرکز شما باشد.

تجسم تمرکز آور
به عنوان یک تمرین قبل از اینکه مطالعه‌تان را شروع کنید به مواقعی که تمرکز کردن برای شما دشوار نیست فکر کنید. مهم نیست که چه موقعیتی را تجسم می کنید، فقط سعی کنید خود را در آن موقعیت ببینید و احساس کنید.
با قرار دادن خود در آن موقعیت قبل از هر مطالعه، آن تجربه را دوباره بدست می‌آورید و سپس بهتر می توانید مطالعه خود را آغاز کنید.


چگونه می‌توانیم بهتر یاد بگیریم و کمتر فراموش کنیم

– عدم تکرار با صدای بلند
سعی کنید هنگام مطالعه، مطالب را با صدای بلند تکرار نکنید. فقط با چشم و مغز خود مطالعه کنید. تکرار مطالب با صدای بلند باعث خستگی می‌شود. هرچند خیلی از افراد عادت دارند که مطالب را با صدای بلند بخوانند، ولی اگر به‌تدریج سعی نمایند از چشم و مغزشان برای مطالعه استفاده کنند، به مراتب میزان یادگیری آنها بیشتر خواهد شد.
– نوشتن مطالب
می‌توانید بعد از آن‌که مطلبی را مطالعه نمودید، برای تکرار و تمرین و مطمئن شدن از یادگیری و پی بردن به نقاط ضعف خود، مطالب را بنویسید نوشتن مطالب علاوه بر ایجاد تنوع، در عمل شما را متوجه نقاط قوت و ضعف خود خواهد کرد.
-تنوع در مطالعه‌ها
مواقعی که از مطالب و تکالیف خواندنی خسته می‌شوید، در فواصل بعدی، تکالیف نوشتاری خود را انجام دهید. به عبارت دیگر، سعی کنید انرژی و توان خود را همیشه صرف یک فعالیت یا یک درس خاص نکرده و در مطالعه‌ی خود تنوع ایجاد کنید.
– زمان مطالعه
با در نظر گرفتن عوامل مؤثر بر یادگیری، برخی از ساعت‌ها برای مطالعه مناسب‌تر هستند. از جمله صبح‌ها قبل از این‌که درگیر فعالیت‌های مختلف روزمره شوید و آخر شب، چنان‌چه خسته نباشید و بتوانید بعد از مطالعه بخوابید. بعد از بیدار شدن از خواب و استراحت روزانه، به دلیل آمادگی ذهنی و رفع خستگی، ممکن است یادگیری مطالب بهتر باشد.
– دوره یا مرور مطالب
دوره یا مرور مطالب یاد گرفته شده نیز عامل مهمی در یادگیری و فراموشی کمتر است. ولی باید دقت کنید زمانی که قصد دوره یا مرور مطالب یاد گرفته شده را دارید، وقت و زمان کافی را در نظر بگیرید. دوره یا مرور ”۱۰۰“ صفحه کتاب در طی ۱۰ یا ۲۰ دقیقه و آن هم با عجله و اضطراب به احتمال زیاد، کار مطلوبی نیست، چون مرور سریع و نگاه سریع به مطالب، باعث تداخل و مخلوط شدن آموخته‌ها می‌شود. به‌طور حتم مشاهده کرده‌اید که برخی از دانش‌آموزان ۵ یا ۱۰ دقیقه قبل از شروع امتحان به شدت مشغول ورق زدن و مرور سریع مطالب کتاب هستند. این روش مناسبی نیست. چنان‌چه قصد دوره کردن مطالب را دارید، سعی کنید که:
۱. وقت کافی در نظر بگیرید.
۲. مطالب را از بر و به‌طور ذهنی و بدون صدای بلند برای خود تکرار کنید.
۳. سعی کنید در زمان نزدیک به جلسه‌ی امتحان، فقط نکته‌های مهم و کلیدی را که در قبل مشخص کرده‌اید، مرور کنید.
– خلاصه‌نویسی
ممکن است بعضی از مهارت‌ها از قبیل ”خط کشیدن“ زیر نکته‌های کلیدی و مهم کتاب و یا ”حاشیه‌نویسی“ نیز در فهم مطالب مؤثر است. در حاشیه‌نویسی می‌توانید خلاصه‌ی چند جمله و یا برداشت خود و یا توضیح‌های معلم را با مداد در جاهای خالی صفحه‌ها بنویسید.
– توجه و دقت کامل به هنگام آموزش
یادگیری با یک‌بار خواندن، صورت نمی‌گیرد. انتقال مطالب از حافظه‌ی بلند مدت، نیازمند رعایت اصول زیادی است. یکی از عوامل، این است که یادگیرنده سعی کند در کلاس  به گفته‌ها و توضیح‌ها و تأکیدهای استاد به دقت گوش دهد و چنان‌چه مطالبی را متوجه نمی‌شود، محترمانه از استاد خود توضیح بیشتر بخواهد و به‌سادگی از کنار مطالب مهم نگذرد (البته این قسمت مختص شاگردان پیشرفته است که تمامی اصول و مبانی را آموخته اند) . در کلاس درس سعی کنید تمامی حواس و توجه خود را روی گفته‌های استاد متمرکز کنید و سایر عواملی را که سبب حواس پرتی شما می‌شود، برطرف کنید و  به دنبال سوال کردن نباشید. به‌عنوان مثال، چنان‌چه در کلاس ، وجود دوست‌تان در کنار شما و در یک میز باعث عدم توجه می‌شود، جای خود را در کلاس تغییر دهید.
– تصویر ذهنی از آموخته‌ها
اگر بتوانید از آن‌چه که مطالعه کرده‌اید، برای خود تصور ذهنی بسازید، یادگیری شما بهتر خواهد شد. زمانی‌که موضوعی را مطالعه می‌کنید، سعی کنید آن را در ذهن خود مجسم کنید و مراحل یک موضوع یا یک نکته‌ی علمی یا آزمایش‌ها و یا تصاویر و نمودارها را پیش روی خود تجسم نمائید.
– پیش‌خوانی:
با توجه به این‌که مطالب به‌صورت تدریجی و در اثر تکرار در حافظه‌ جای می‌گیرند، بهتر است در صورت امکان، قبل از شروع درس توسط استاد دست‌کم یک‌بار، درس مورد نظر را پیش‌خوانی کنید. این روش، چارچوبی در حافظه شما ایجاد می‌کند و ذهن شما را آماده‌ی درک مطالب مطرح شده توسط استاد خواهد کرد.


با به‌کارگیری ۶۴ روشی که در ذیل شرح داده شده می‌توانید میزان یادگیری خود را چند برابر کنید. توصیه می‌شود این روش‌ها را با فونت بزرگ چاپ کرده و روی دیوار اتاق‌اتان نصب کنید طوری که هر روز آن‌ را ببینید.

این ۶۴ روش در ده بخش ارائه می‌شود شامل:

 

سلامت

۱- هنگام مطالعه پای خود را حرکت دهید.

در طول مطالعه و نشستن در یک مکان برای مدت طولانی، پای خود را هر چند وقت یک‌بار به سمت بالا و پایین تکان دهید. این کار موجب افزایش جریان خون شده و یادگیری و تمرکز را افزایش می‌دهد.

۲- برای فکر کردن غذا بخورید.

خوردن صبحانه بسیار ضروری است زیرا پروتئین مغز را تامین می‌کند. کمبود پروتئین برای مغز باعث سردرد می‌شود.

۳- ناهار سبکی بخورید.

ناهار سنگین باعث خواب آلودگی می‌شود اگر بعد از ناهار فرصت خوابیدن ندارید، سعی کنید ناهار سبکی انتخاب کنید.

۴- از داروهای تقویت حافظه استفاده کنید.

داروی گیاهی ژینکگو بیلوبا – که باعث افزایش جریان خون در مغز می‌شود – بدون عوارض جانبی در بازار موجود است.

تعادل

۵- از اضطراب و افسردگی به دور باشید.

استرس و ناراحتی باعث کاهش یادآوری اطلاعات می‌شود و از این رو کاهش قدرت یادگیری می‌شود. گاهی اتاق روشن‌تر و خوردن غذاهای طبیعی بیش‌تر باعث افزایش شادابی و آرامش می‌شود.

۶- برای ارائه‌ی ایده‌ی جدید بخوابید!

۷- بین مطالعه استراحت کنید.

تغییر وضعیت روحی و جسمی باعث مشخص شدن استرس‌هایی می‌شود که در حال مطالعه بر ما حکمفرما شده‌اند و ما از آن‌ها بی‌خبریم. مطالعه همراه با استراحت‌های هرچند کوتاه بسیار مفیدتر از مطالعه‌ی طولانی بی‌وقفه است. برای این منظور، به ازای هر ۹۰ دقیقه مطالعه، ۲۰ دقیقه استراحت داشته باشید.

۸- حین مطالعه در فواصلی پیاده‌روی هم داشته باشید.

پیاده‌روی و قدم زدن هر چند کوتاه باعث تغییر تمرکز ذهن شده و به ذهن مجال بازآوری مطالب و خلاقیت را می‌دهد.

۹- موضوع مورد تمرکز خود را تغییر دهید.

گاهی که فرصت کافی برای استراحت و تجدید قوا ندارید، می‌توانید نقطه‌ی تمرکز خود را از یک موضوع خاص به موضوعی که با آن آشناتر هستید تغییر دهید.

تمرکز و خط فکری

۱۰- موضوع مورد تمرکز خود را تغییر دهید .

۳ راه مختلف برای یادگیری وجود دارد: دیداری، شنیداری و حرکتی. اگر در یکی از آنها موفق نیستید، دیگر راه‌ها را امتحان کنید.

۱۱- پیاده‌روی همراه با مدیتیشن.

پیاده‌روی که در قسمت قبل توضیح داده شد، اگر همراه با مدیتیشن باشد بسیار مفید است.

۱۲- تمرکز کنید و خودتان را در مطالعه غرق کنید.

حین مطالعه، از تماشای تلویزیون و نگرانی در مورد کارهای دیگر پرهیز کنید. نگرانی مانع دریافت اطلاعات و ایده‌ها می‌شود.

۱۳- اگر علاقه‌ای به انجام مدیتیشن ندارید، چراغ‌ها رو خاموش کرده و وسط اتاق تاریک خود بنشینید.

این کار به تمرکز شما می‌افزاید.

۱۴- دوش بگیرید. دوش و حمام کردن به یادگیری کمک می‌کند.

این کارها ذهن شما رو برای دریافت ایده‌های هوشمندانه آماده‌تر می‌کند.

۱۵- به موسیقی گوش دهید.

اگر مطلبی را حین گوش کردن به قطعه‌ای از موسیقی خاص یاد بگیرید،‌ بعدها، گوش‌کردن و یا مرورکردن ذهنی آن قطعه به یادآوری مطلب کمک شایانی می‌کند.

۱۶- تندخوانی کنید.

خیلی‌ها عقیده دارند که تندخوانی باعث از قلم افتادن مطالب مهم شود. واقعیت این است که تندخوانی باعث فیلتر شدن مطالب بی ربط و فرعی شده و به درک ایده‌های اصلی نوشتار کمک می‌کند. کندخوانی فقط برای مطالب جدید و تخصصی پیشنهاد می‌شود.

۱۷- از علامت‌ها و نمادها برای حفظ‌کردن مطالب استفاده کنید.

ترفندهای زیادی برای به خاطر سپردن اطلاعات حفظی وجود دارد. علامت‌های اختصاری و شکل‌های نمادین نمونه‌هایی از این ترفند‌ها هستند.

تکنیک دیداری

۱۸- تصویری از مطلب مورد مطالعه داشته باشید.

هر تصویر می‌تواند بیان‌کننده‌ی مطالبی است. طرحی از چیزی که می‌خواهید یاد بگیرید، داشته باشید. این کار موجب داشتن هدفی مشخص در ذهن شما شده که خود باعث حرکت به سمت آن هدف می‌گردد.

۱۹- از درخت حافظه استفاده کنید.

استفاده از درخت حافظه هم به خلاصه کردن و هم به درک ارتباط درونی مطالب کمک می‌کند.

۲۰- از سمبل و نمادها استفاده کنید.

استفاده از سمبل و نمادها باعث خلاصه‌برداری سریعتر و یادگیری موثرتر می‌شود.

۲۱- از نقشه‌ی اطلاعاتی بهره ببرید.

وقتی اطلاعات دارای طرح درونی (Information Design) است،‌ از آن استفاده کنید طوری که اطلاعات را به وضوح بیان کند. نقشه‌ی اطلاعاتی هنر و دانش آماده کردن اطلاعات است طوری که بیشترین بازدهی و کاربرد را داشته باشد.

۲۲- از روش‌های یادگیری دیداری استفاده کنید.

۲۳- مراحل یادگیری یک موضوع را مشخص کنید. فراگیری یک مطلب نیاز به دریافت اطلاعات با ترتیبی مشخص دارد. سازمان‌دهی تفکر بر روی آن چیزی که باید انجام شود روشی موثر برای آمادگی یادگیری مطالب جدید یا پاسخگویی به سؤالات است.

تکنیک گفتاری و شنیداری

۲۴- از روش‌های ایجاد انگیزه استفاده کنید.

از بازی‌ها و کلمه‌های بی‌معنی موزون استفاده کنید. این امر باعث انعطاف فضای یادگیری و یادگیری بیشتر می‌شود .

۲۵- با گوش کردن به نظرات دیگران در درون گروه مطالعه به دنبال فکر بکر باشید.

۲۶- در خواب به فایل صوتی گوش کنید.

قسمتی از مطلبی که می‌خواهید فرا گیرید را ضبط و هنگام خواب زیر متکای خود قرار داده و به آن گوش دهید. این روش برای یادگیری زبان خیلی موثر است.

۲۷- بخندید.

خنده باعث آرامش می‌شود و تن آرام مطالب را بهتر فرامی‌گیرد.

تکنیک های حرکتی

۲۸- نوشتن از تایپ کردن مفیدتر است!

نوشتن با قلم باعث تحریک ایده‌های جدید می‌شود. گرفتن و حرکت دادن قلم نقاط حساسی از دست را ماساژ داده و موجب ایده‌های جدید می‌شود.

۲۹- همیشه یک دفتر یادداشت همراه داشته باشید.

بعضی ایده‌ها و پاسخ‌ها – که گاهی بسیار ارزشمند هستند- در مواقعی به ذهن می‌آیند که مشغول مطالعه نیستیم. تا حد امکان باید آن‌ها را ثبت کرد زیرا معمولا فقط یکبار به سراغ ما می‌آیند.

۳۰- مجله‌ی شخصی برای خود درست کنید.

فرق مجله با دفتر یادداشت این است که شما می‌توانید با کمک ذهن خلاق خود، نقاشی، تصاویر، جداول و درخت حافظه را به مجله اضافه کنید که کمکی است در جهت به خاطر سپردن بهتر اطلاعات.

۳۱- از برچسب‌های رنگی برای طبقه‌بندی دفتر یادداشت و مجله‌ی خود استفاده کنید.

استفاده از برچسب رنگی رجوع به مطالب را آسان‌تر می‌کند.

۳۲- از یادداشت‌های پایانی استفاده کنید.

بعد از پاراگراف‌های کتاب، نظر شخصی خود را درج کنید.

تکنیک هایی برای انگیزه پیدا کردن

۳۳- به خود نمره بدهید.

اگر شما ذهنتان را روی نتیجه‌‌ی مورد نظر متمرکز کنید ایده‌های بهتر را شناسایی خواهید کرد. یکی از معمول‌ترین و قابل دسترس‌ترین انگیزه‌ها گرفتن نمره‌ی بهتر است.

۳۴- انگیزه‌ی خودتان را مشخص کنید.

اگر ندانید به چه علت می‌خواهید چیزی بیاموزید، حواس پرتی به سراغتان خواهد آمد.

۳۵- هدفتان را مشخص کنید.

طبق گفته‌ا‌ی معروف: ذهن، هر آنچه را که درک کند می‌تواند به دست ‌آورد. به هر چه فکر می‌کنید لازم است خود را مجهز کنید.

۳۶- مثبت اندیش باشید.

بعد از مشخص کردن اهداف خود باید امیدوار باشید که توانایی لازم را دارید به آنچه می‌خواهید دست یابید.

۳۷- برنامه‌ریزی کنید .

یادگیری فقط یک جنبه از کارهای روزمره زندگی است. باید ساعاتی که امکان یادگیری وجود ندارد را شناسایی کرده تا بتوانید کارهای دیگر را در آن زمان‌ها انجام داد.

۳۸- هر مهارتی را می‌توان یاد گرفت.

به استثنای بعضی محدودیت‌های جسمی هر مهارتی را که افراد خبره آموخته‌اند شما هم می‌توانید یاد بگیرید؛ فقط شاید وقت و انرژی بیشتری باید صرف کنید.

۳۹- خود را برای آموختن آماده کنید.

برای یادگیری فقط مثبت اندیشی کافی نیست. در زندگی امروزه با وجود موضوعات مختف، هنگام یادگیری می‌بایست بقیه‌ی موضوعات را فراموش کرد و الا یادگیری تبدیل به تجربه‌ای کسل کننده می‌شود.

۴۰- مواظب وقت مطالعه‌ی خود باشید.

اگر شما دوستانی دارید که ممکن است خواسته یا نا خواسته شما را از پرداختن به مطالعه یا یادگیری باز دارند با به‌کار بردن ترفند و سیاست (البته به طوری که از شما نرنجند) پیشنهاد آنها را مثلا برای رفتن به سینما رد کنید.

۴۱- خود را محدود کنید.

گاهی آزادی و راحتی زیاد باعث هرج و مرج می‌شود. برای یادگیری بهتر مطالب، فرجه‌ی زمانی مشخص کنید. داشتن چارچوب برای انجام کارها باعث نتیجه‌گیری بهتر و سریعتر می‌شود.

تکنیک های تکمیلی

۴۲- تا آنجا که می‌توانید مطالعه کنید.

۴۳- زبان خارجی بیاموزید.

یادگیری زبان‌های بیشتر ما را با افق‌های بیشتری آشنا کرده و بیان بعضی مفاهیم را برای ما آسان‌تر می‌کند. همچنین گاهی درک کامل یک مطلب فقط در زبان اصلی میسر است.

۴۴- یاد بگیرید که چگونه یاد بگیرید.

روش‌های مختلف یادگیری را امتحان کنید تا به آنچه مطلوب شماست برسید .

۴۵- بهتر است مشخص شود که چه چیزهایی را می‌دانید و چه چیزهایی را نمی‌دانید.

در مورد یک موضوع ابتدا مشخص کنید چه اطلاعاتی از قبل دارید؛ بعد مشخص کنید چه مطالبی را نمی‌دانید و می‌خواهید بدانید.

۴۶- از ضمیر ناخودآگاه خود هم کار بکشید!

آیا می‌دانید می‌توان دو مطلب را هم ‌زمان فرا گرفت!؟ ذهن بطور غیر ارادی می‌تواند درگیر یادگیری باشد. مثلا اگر قرار است مطالبی در مورد دو موضوع بنویسیم می‌توانیم یک موضوع را در ذهن داشته باشیم و به سراغ موضوع دوم برویم. مادامی که مشغول نوشتن موضوع دوم هستیم، ذهن ما موضوع اول را پردازش می‌کند.

۴۷- کلی‌ فکر کنید.

یکی از روش‌های خوب یادگیری این است که مطالب را به طور کلی بیاموزیم.

۴۸- مطالب را تکرار کنید.

برای درک کامل مطالب پیچیده باید آنها را مرور کرد. هم‌چنین مرور دوباره‌ی مطالب به ما دید عمیق‌تری در مورد مطلب می‌دهد. تکرار مفاهیم و تئوری‌ها با به‌کارگیری مثال‌های مختلف، سرعت یادگیری آنها را چند برابر می‌کند.

۴۹- از روش یادگیری کوانتومی استفاده کنید

«روش یادگیری کوانتومی» (Quantum Learning Model) (QL) روشی است که بر اساس به کارگیری و مرتبط کردن دانسته‌ها در زندگی روزمره‌ی دانش‌آموزان شکل گرفته است.

۵۰- از ابزارهای لازم برای یادگیری استفاده کنید (کامپیوتر،‌ ویدیو و …).

۵۱- از «روش فکرکردن انتقادی» (Critical Thinking) استفاده کنید.

«روش فکر‌کردن انتقادی» شامل دریافت اطلاعات، ارزیابی آن و نتیجه‌گیری منطقی بر اساس آنها می‌باشد.

تکنیک هایی برای معلمین و والدین

۵۲- از دانش‌آموزان سؤال بپرسید و آنها را در بحث وارد کنید.

۵۳- از هرم اطلاعات استفاده کنید. یادگیری دارای لایه‌هایی است و می‌بایست مفاهیم پیشرفته‌تر بعد از فرا‌گیری مفاهیم پایه صورت گیرد.

۵۴- در کنار لذت بردن از بازی‌های کامپیوتری روش حل مسآله و بسیاری از مفاهیم دیگر را بهتر می‌توان آموخت.

۵۵- از قانون ۸۰ به ۲۰ پیروی کنید.

طبق قانون ۸۰ به ۲۰، یادگیری ۲۰ درصد از مفاهیم نیاز به صرف ۸۰ درصد وقت و انرژی‌ای دارد که برای مفاهیم دیگر اختصاص می‌دهیم؛ لذا باید هنگام برنامه‌ریزی به این نکته توجه داشت.

۵۶- برای مفاهیم قصه‌بافی کنید!

مثلا اتم را منطقه‌ای گانگستری در نظر بگیرید که در آن پروتون و نوترون همسایه‌ی همدیگر بوده، با هم رقیب‌اند و لذا هرگز در محدوده‌ی هم وارد نمی‌شوند.

۵۷- فراتر از برنامه‌ی درسی مدرسه و دانشگاه بروید.

با ابزارهای یادگیری که امروزه موجود است حتی یک فرد ۶۰ ساله هم می‌تواند ریاضی را در حد دانشگاه فرا بگیرد. لذا هر مطلبی را که لازم می‌دانید یا علاقه دارید، بیاموزید.

۵۸- از دانسته‌های خود عملا استفاده کنید.

مثلا در آموزش ریاضی بهتر است دانش‌آموزان مفاهیم چهارگانه‌ی ریاضی را برای اندازه‌گیری مواد لازم برای پخت کیک به کار ببرند.

تکنیک هایی برای دانش آموزان

۵۹- همیشه درگیر یادگیری باشید.

اگر فکر می‌کنید از معلم‌تان بیش‌تر می‌دانید و مطالب کلاس برای‌اتان کسالت‌آور است با معلم‌تان وارد بحث شوید و از دانسته‌های خود برای پیروز شدن در بحث استفاده کنید.

۶۰- خودتان بیاموزید.

در بسیاری از موارد، معلمان همه‌ی مطالب را در بحث خود مطرح نمی‌کنند. شما باید بسیاری از مطالب را خود فرابگیرید؛ پس منتظر نباشید همه‌ی مطالب به شما آموخته شود.

۶۱- اگر به تنهایی نمی‌توانید یاد بگیرید با دوستان‌تان مطالعه کنید.

۶۲- روبروی آیینه بایستید و به خودتان درس بدهید.

۶۳- محک زدن آنچه که یادگرفته‌اید یادگیری شما را تضمین می‌کند.

استفاده از فلش‌کارت یکی از بهترین روش‌ها برای محک زدن آن‌چیزی است که یادگرفته‌اید.

۶۴- در ابتدا مفاهیم اساسی را یاد بگیرید.

یادگیری مطلب جدید باید شبیه یادگیری زبان توسط یک کودک باشد که به گرامر و املای کلمه‌ها توجهی نمی‌کند.


شرایط موثر در یادگیری:
الف)انگیزه یادگیری:
یادگیری همانند سایر فعالیتها، کار محسوب میشود ودرپاره ای موارد،کاری است بسیار مشکل.اما هر کاردشواری اگر با شوق و ذوق وانگیزه همراه باشد احساس دشواری از میان می رود وباعلاقه دنبال می شود.
بهترین عاملی که انگیزه شاگرد را به ادامه فعالیتهای یادگیری تقویت می کند آن است که درس را خوب بفهمد. شاگردی که درس را می فهمد،از عهده ی آموزش ها به خوبی بر می آید،
ب)آگاهی از ناکافی بودن دانش ومهارتهای کنونی:
شاگرد باید از ناکافی بودن دانش و مهارتهای فعلی خویش،آگاه گردد.تجربه نشان داده که انسان معمولا هنگامی که ضرورت یادگیری دانش یا مهارت جدیدی را تشخیص می دهد، با میل و رغبت آن را می پذیرد.کودکی که وارد کلاس اول ابتدایی میشود،باید بداند برای اینکه بتواند اسم خود را بنویسد،باید نخست خواندن و نوشتن حروف را فراگیرد. بنابراین، استاد باید شاگردرا با پرسش و موقعیتهای تازه و ضرورت آموختن آنها مواجه کند تا وی از ناکافی بودن معلومات فعلی خویش آگاه شود.
ج)داشتن تصور روشن از دانش و مهارتهایی که باید کسب شوند:
اگر شاگرد بداند که یادگیری جدید او به چه دانش و مهارتی منتهی می گردد،برای او هدفدارتر می شود.در اینجاست که نقش هدفهای رفتاری ظاهر می گردد.در این رابطه،معتم باید هدفهای رفتاری هر درس را با دقت بیان کند و شاگردان را از تغییراتی که در اثر آموختن،دردانش و مهارت آنان حاصل می شود،آگاه گرداند.
د)داشتن فرصت کافی برای تمرین:
بدیهی است کسب هر دانش و مهارتی به تمرین نیاز دارد.از اینرو    استاد باید برای تمرین،شرایط مناسب و زمان کافی را در نظر گیرد.البته باید توجه داشت که تمرین ها و تکالیف زیاد هم موجب خستگی شاگرد می شود.
ه)آگاهی از پیشرفت:
این بدان معنی است که استاد باید دائما شاگرد را از میزان پیشرفتش در درس مطلع گرداند.تجربه نشان داده است که آگاهی از نتایج مثبت کار در حین یادگیری،در بهبودو پیشرفت شاگرد،اثر مثبت دارد.زیرا شاگرد هنگامی که احساس کند در حال پیشرفت است،برای ادامه یادگیری شوق و انگیزه ی بیشتری می یابد.

 

فرزین نجفی پور : مسئول کلاس بینش و رویا

درباره ی فرزین نجفی پور

پژوهشگر برتر کشور در چند سال متوالی - مخترع برتر کشور - ثبت 61 اختراع کاربردی در زمینه های کشاورزی، آبیاری، الکترونیک، رباتیک و هوا فضا - دارای مدرک کارشناسی ارشد - ارایه بیش از 100 مقاله علمی - دریافت دهها تندیس ویژه علمی - دریافت بیش از 150 تقدیر نامه از وزارت خانه ها و مراکز علمی و پژوهشی - برپایی بیش از 150 نمایشگاه تخصصی اختراعات - پیشگام در دفاع سایبری عملی از حریم جمهوری اسلامی ایران

همچنین ببینید

اعلام برنده ی سازنده ی کلیپ اختصاصی مهر ماه و آبان ماه

بدینوسیله خانم دلارام حسینی بعنوان برنده ی کلیپ مختص سایت ماکزیمم تکنیک در مهر ماه و ...