خانه / زمینه ساز ظهور / ادعیه ها / مفاتیح الجنان – ترجمه آیت الله انصاریان – قسمت دوم

مفاتیح الجنان – ترجمه آیت الله انصاریان – قسمت دوم

بار خدایا اگر گناهانم بزرگ است تو بزرگترى، و اگر کوتاهى در بندگى‏ام بزرگ است تو بزرگترى و اگر همواره بخل مى‏ورزم تو بخشنده‏ترى. خدایا بزرگى گناهانم را به بزرگى گذشتت، و بسیارى کوتاهى‏ام را به بزرگوارى آشکارت بیامرز و بخل مرا با جود سرشارت ریشه کن نما. بار الها! هر نعمتى که در دست ماست از سوى توست، معبودى جز تو نیست، از تو آمرزش مى‏خواهم و به سوى تو باز مى‏گردم.

تعقیب نماز عصر به نقل از مصباح المتهجد

از خدایى که معبودى جز او نیست آن زنده پاینده و بخشنده مهربان، آن خداوند داراى عظمت و بزرگوارى آمرزش مى‏جویم، و از او مى‏خواهم که توبه‏ام را بپذیرد، توبه بنده خوار، فروتن، بینوا پریشان زمین‏گیر و پناهنده‏اى که سود و زیان و مزگ و زندگى و رستاخیز خویش را در اختیار ندارد. سپس مى‏گویى:

خدایا به تو پناه مى‏آورم از نفسى که سیر نمى‏شود و از دلى که بیم برنمى‏دارد و از دانشى که سود نمى‏بخشد، و از نمازى که اوج نمى‏گیزد و از دعایى که مستجاب نمى‏شود. خدایا! آسانى پس از سختى و گشایش پس از گرفتارى و آسایش پس از مشقت را از تو خواستارم. خدایا هر آن نعمتى که در دست ماست از جانب توست، معبودى جز تو نیست از تو بخشش گناهانم را مى‏خواهم و به سوى تو باز مى‏گردم.

از حضرت امام صادق علیه السّلام روایت شده: هرکه پس از نماز عصر هفتاد مرتبه استغفار کند، حق تعالى هفتصد گناه او را 

بیامرزد، و از حضرت امام جواد علیه السّلام روایت شده: «کسى‏که پس از نماز عصر ده مرتبه سوره قدر را بخواند، در آن روز، همانند اعمال خلایق بر او بگذرد. و خواندن دعاى «عشرات» در هر صبح و شام مستحب است و بهترین زمان براى خوان آن بعد از نماز عصر روز جمعه است. این دعا بعدا ذکر خواهد شد. [صفحه ۱۱۶]

تعقیب نماز مغرب به نقل از کتاب مصباح المتهجد

همانا خدا و فرشتگانش بر ۱ یامبر ص درود مى‏فرستند، اى کسانى‏که ایمان آورده‏اید بر او درود فرستید و سلام خاص خویش را نثار وى کنید. خدایا بر محمّ پیامبر و فرزندان او و خاندانش درود فرست. به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانى‏اش همیشگى است و هیچ نیزو و توان نیست جز آنکه به خداى بلندمرتبه بزرگ وابسته است. سپاس خداى را که هرچه بخواهد مى‏کند و جز او نتواند هرچه بخواهد انجام دهد پاک و منزهى تو، معبودى جز تو نیست، همه و همه گناهانم را بیامرز زیرا به راستى همه و همه گناهانم را جز تو کسى نمى‏آمرزد

سپس نافله مغرب را به جا مى‏آورى که دو نماز دو رکعتى است و بین آن دو نماز سخن مگو. شیخ فرموده: روایت شده: که در رکعت اول سوره‏ «قل یا ایها الکافرون» و در رکعت دوم سوره‏ «قل هو اللّه احد» خوانده شود و در دو رکعت دیگر هر سوره‏اى را که بخواهد. و روایت شده که حضرت امام هادى علیه السّلام در رکعت سوم (از آن چهار رکعت نماز نافله) سوره «حمد» و آیات اول سوره «حدید» تا «و هو علیم بذات الصّدور» و در رکعت چهارم «حمد» و آیات آخر سوره «حشر» «لو انزلنا هذ القران» تا پایان سوره را قرائت مى‏کردند. و مستحب است در سجده آخر نافله‏ها در هر شب و به ویژه در شب جمعه، هفت مرتبه خوانده شود:

خدایا از تو مى‏خواهم به نگاه بزرگوارانه‏ات و نام بزرگ و فرمانروایى دیرینه‏ات که بر محمد و خاندان او درود فرستى و بیامرزى گناه بزرگ مرا، چه گناه بزرگ را جز آمرزگارى بزرگ نمى‏آمرزد و چون از نافله فارغ شدى هرچه مى‏خواهى تعقیب بخوان، سپس ده مرتبه بگو: آنچه خدا بخواهد خواهد شد. هیچ نیرویى نیست مگ سرچشمه یافته از خدا، از خدا آمرزش میطلبم آنگاه بگو: خدایا! از تو موجبات رحمتت و اسباب آمرزش حتمى‏ات، و رهایى از آتش دوزخ و از هر بلا و کامیابى به بهشت و خشنودى تو در خانه امن آن جهان و همسایگى پیامبرت محمد (درود بر او و خاندانش) را خواستارم. خدایا هر نعمتى که بدست ماست از جانب توست، جز تو شایسته پرستش نیست، از تو آمرزش مى‏جویم و به سوى تو مى‏پویم و بین نماز مغرب و عشاء نماز «غفیله» را مى‏خوانى که دو رکعت است. ر رکعت اول بعد از «حمد» مى‏خوانى: و همراه ماهى (یونس) را یاد کن آن‏گاه که خشمناک [از میان قوم خود بیرون‏] رفت، سپس گمان کرد که بر او تنگ نگیریم، پس در میان تاریکیها ندا داد که شایسته پرستشى جز تو نیست، پاک و منزهى به راستى من از ستمکاران بودم، پس دعایش را مستجاب نمودیم و او را از غم رهانیدیم، و این چنین اهل ایمان را رهایى بخشیم. و کلیدهاى غیب نزد اوست آنها را کسى جز او نمى‏داند، و بر آنچه در خشیکى و دریاست آگاه است، و هیچ برگى فرو نمى‏افتد جز آنکه به آن آگاهى دارد و هیچ دانه‏اى در دل تاریکیهاى زمین و هیچ تر و خشکى [در هر کجاى عالم‏] فرو نیفتد جز آنکه در لوح محفوظ ثبت است پس دستها را به حالت قنوت بلند مى‏کنى و مى‏گویى: خدا به حق کلیدهاى غیب که کسى جز تو از آنها آگاه نیست از تو مى‏خواهم بر محمد و خاندان او درود فرستى و با من چنین و چنان کنى. و به جاى «ان تفعل بى کذا و کذا» حاجت خویش را بیان مى‏کنى و سپس مى‏گویى: خدایا! تو ولى‏نعمت من هستى و بر انجام خواسته من توانایى، حاجتم را مى‏دانى، پس به حق محمد و خاندان او (درود بر او و ایشان) از تو مى‏خواهم که حاجتم را روا سازى‏
و حاجت خود را مى‏طلبى، زیرا روایت شده: هرکه این نماز را بخواند و حاجت خود را بخواهد، آنچه را طلب نماید حق تعالى به او عطا فرماید.
تعقیب نماز عشاء به نقل از کتاب مصباح المتهجد
خدایا من نمى‏دانم روزى‏ام در کجاست، و آن را تنها بر پایه گمانهایى که بر خاطرم مى‏گذرد مى‏جویم، و ازاین‏رو در جستجوى آن شهرها را زیر پا مى‏گذارم، پس در آنچه که خواهان آنم همچون حیرت‏زدگانم، نمى‏دانم آیا در دشت است یا در کوه؟ در زمین است یا در آسمان؟ در خشکى است یا در دریا؟ نمى‏دانم به دست کیست؟ و از جانب چه کسى است؟ ولى به یقین مى‏دانم که دانش آن نزد تو و اسباب آن به دست توست و تویى که آن را با لطف خویش تقسیم مى‏کنى و با رحمت خود براى آن سبب فراهم مى‏سازى، خدایا، پس بر محمد و خاندان او درود فرست و بارپروردگارا، روزى خود را بر من گسترده ساز و به دست آوردنش را برایم آسان نما و جاى دریافتش را نزدیک قرار ده و با طلب آنچه برایم در آن روزى مقدر نکرده‏اى به زحمتم میفکن، چه تو از آزردن من بى‏نیازى و من به رحمتت نیازمندم، پس بر محمد و خاندان او درود فرست، و با لطف و فضل خویش بر بنده‏ات کرم نما، تو صاحب بخشش بزرگ هستى.

مؤلف گوید: این دعا از دعاهاى طلب روزى است و نیز مستحب است در تعقیبات نماز عشاء هفت مرتبه سوره. قدر خوانده شود و نیز در نماز «ویتره» که دو رکعت نافله نشسته بعد از نماز عشاءست، صد آیه از قرآن خوانده شود و مستحب است نمازگزار به جاى صد آیه، سوره‏ «اذا وقعت الواقعه» را در یک رکعت و سوره‏ «قل هو اللّه» را در رکعت دیگر بخواند.

تعقیب نماز صبح به نقل از کتاب مصباح المتهجد

خدایا بر محمد و خاندان محمد درود فرست و مرا به آن حقیقتى که در آن اختلاف شده، به اذن خود راهنمایى کن، تو هرکه را بخواهى به راه راست هدایت مى‏کنى. و ده مرتبه مى‏گویى خدایا برترین درودهایت را بر محمد و خاندان آن‏جانشینان خشنود و پسندیده نثار کن، و برترین برکات خود را بر آنان سرازیر کن و سلام بر ایشان و بر ارواح و بدنهاى پاکشان باد و رحمت و برکات خدا بر آنان باد خواندن این صلوات همچنین در عصرهاى جمعه بافضیلت بسیار وارد شده: خدایا زنده بدار مرا بر آن دینى که على بن ابى طالب را بر آن زنده داشتى، و بمیران مرا بر آن آیینى که على بن ابى طالب (درود بر او) بر آن از دنیا رفت.

و صد مرتبه بگو: از خدا آمرزش مى‏خواهم و به سوى او بازمى‏گردم از خدا سلامت کامل مى‏طلبم و صد مرتبه:

پناه مى‏برم به خدا از آتش دورخ. و صد مرتبه: از او بهشت مى‏خواهم. و صد مرتبه: از خدا حور العین مى‏طلبم.

معبودى جز خدا نیست آن فرمانده و حقیقت آشکار هستى و صد مرتبه سوره «توحید» و صد مرتبه: درود خدا بر محمد و خاندان محمد باد و صد مرتبه: پاک و منزه است خدا و سپاس ویژه خداست و معبودى جز خداى یکتا نیست و خدا از هر وصفى برتر است و 

هیچ قدرت و نیرویى نیست جز آنکه به خداى بلندمرتبه باعظمت وابسته است. و صد مرتبه: آنچه خدا بخواهد مى‏شود، هیچ نیرو و قوتى نیست جز آنکه به خداى بلندمرتبه باعظمت وابسته است. آنگاه بگو: خدایا صبح کردم درحالى‏که پناه آورده‏ام به پناهگاه بلند و استوار تو پناهگاهى که در معرض دستبرد و دگرگونى قرار نمى‏گیرد از شر هر بیدادگر و هر شبگرد رهزن از هر که و هرچه آفریدى، از آفریدگان خاموش و گویایت، در حفاظتى مصون از گزند هرچیز هراسناکى، همراه با لباسى ساخته از محبّت خاندان پیامبرت، و در پوششى استوار از هرکه قصد آزار مرا دارد در پس دیوار محکمى فراهم آمده، از اخلاص در اعتراف به حق اهل بیت و تمسک به رشته ولایتشان با یقین به اینکه حق از آن ایشان و با ایشان و در ایشان و پابرجا به وجود آن بزرگواران است. دوست دارم کسانى‏که آنها دوست دارند و برکنارم از آنان‏که ایشان دورى مى‏گرفتند، خدایا پس به حقشان مرا از گزند هرچه که از آن پروا دارم پناه ده، اى بزرگ، از خود دور ساختم دشمنان را به یارى پدید آورنده آسمانها و زمین، همانطورکه قرآن مى‏فرماید: در برابر و پشت سرشان سدى قرار دادیم پس دیدگان آنها را پوشاندیم، ازاین‏رو هرگز نمى‏بینند.

و این دعایى است که هر صبح و شام خوانده مى‏شود. و نیز دعایى است که امیر المؤمنین علیه السّلام شب هجرت پیامبر صلّى اللّه و علیه و آله وقتى در جاى آن حضرت خوابید خواند. و در کتاب «تهذیب» روایت شده: هرکس بعد از نماز صبح ده مرتبه بگوید:

پاک و منزه است خداى بزرگ و سپاس از آن اوست و هیچ نیرو و توانى نیست جز انکه به خداى بلندمرتبه باعظمت وابسته است‏

خداوند او را از کورى و دیوانگى و جذام و فقر و ماندن زیر آوار و تباهى عقل به هنگام پیرى در امان قرار میدهد. و شیخ کلینى از امام صادق علیه السّلام روایت کرده: هرکس پس از نماز صبح و نماز مغرب هفت مرتبه بگوید:

به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانى‏اش همیشگى است، هیچ نیرو و توانى نیست مگر آنکه به خداى بلندمرتبه و باعظمت وابسته است. خدا (تبارک و تعالى) هفتاد نوع از انواع بلاها را که آسان‏ترین آنها ریح (بیمارى ورم معده) و پیسى (نوعى بیمارى پوستى) و دیوانگى است از او برطرف سازد، و اگر شقى باشد نامش از دفتر اشقیا محو و در دیوان سعادتمندان ثبت شود. و نیز از آن حضرت نقل کرده که براى امور دنیا و آخرت و رفع درد چشم، پس از نماز صبح و مغرب این دعا را بخوانند:

خدایا! به حق محمد و خاندان محمد بر تو، درود فرست بر محمد و خاندان محمد، و قرار بده در دیده‏ام نور و در دینم بصیرت و در قلبم یقین و در عملم اخلاص، و در جانم سلامت و در روزیم فراوانى و سپاس جاودان خویش را مادام که زنده‏ام نصیبم ساز.

شیخ ابن فهد در کتاب «عدّه الدّاعى» از امام رضا علیه السّلام روایت کرده: هرکس پس از نماز صبح این کلمات را ادا کند حاجتى نخواهد مگر آنکه برایش فراهم شود، و خداوند آنچه براى او اهمیت دارد برایش آماده سازد، و آن کلمات این است:

به نام خدا، درود خدا بر محمد و خاندانش، کارهایم را تنها به خدا واگذار مى‏کنم چه خدا به حال بندگان خویش آگاه است (غافر آیه ۴۵) پس خدا او را از نیرنگ آنها نگاه داشت، معبودى جز تو نیست، پاک و منزهى، همانا من از ستمکاران بودم، پس به درخواست او (یونس) پاسخ گفتیم و او را از غم رهانیدیم و بدینسان مؤمنان را رهایى مى‏بخشیم [انبیاء: ۸] خدا ما را بس است و نیکو وکیلى است پس همراه با نعمت و فضل خدا و درحالى‏که هیچ آسیبى به آنها نرسیده بود بازگشتند: آنچه خدا بخواهد همان مى‏شود، هیچ نیرو و توانى نیست جز آنکه‏ به خدا متکى است. آنچه خدا بخواهد آن مى‏شود نه آنچه مردمان بخواهند، آنچه خدا بخواهد خواهد شد گرچه مردمان خوش ندارند، پروردگار از یارى پروردگان، آفریدگار از کمک آفریده‏ها، روزى‏دهنده از لطف روزى‏خواران، خداى- یکتا پروردگار جهانیان کفایتم مى‏کند، مرا بس است آن‏که به حقیقت مرا بس است، مرا بس است آن‏که همواره مرا بس است، مرا بس است آن‏که همواره از آنگاه‏که بوده‏ام مرا بس بوده است، مرا بس است خدایى که معبودى جز او نیست، بر او توکل نمودم، و اوست پروردگار عرش بزرگ. مؤلف گوید: شیخ ما ثقه الاسلام نورى (نور الله مرقده) در کتاب دار السلام از شیخ خود مرحوم خلد مقام عالم ربانى، جناب حاج ملّا فتحعلى سلطان‏آبادى نقل فرموده: که فاضل مقدس آخوند ملّا محمّد صادق عراقى در نهایت سختى و پریشانى و بدحالى بود و به هیچ‏وجه در کارش گشایشى فراهم نمى‏آمد تا آنکه شبى در خواب دید که در یک وادى خیمه بزرگى با گنبدى برپاست، پرسید این خیمه از کیست؟ گفتند: از کهف حصین (دژ محکم) و غیاث مضطر مستکین [یاریگر بیچاره درمانده‏] امام قائم حضرت مهدى و امام منتظر مرضىّ عجلّ اللّه فرجه مى‏باشد. پس باشتاب خدمت آن حضرت شرفیاب شد و سختى حال خود را به آن جناب عرضه داشت و از آن بزرگوار دعایى براى گشایش کار و رفع اندوه خویش خواست، امام عصر او را به سیّدى از اولاد خود ارجاع نمود و به او و خیمه‏اش اشاره فرمود. آخوند از خدمت حضرت مرخص شده و به خیمه‏اى که حضرت به آن اشاره فرموده بود رفت، دید که سیّد سند و حبر معتمد [دانشمند مورد اطمینان‏] عالم امجد مؤید، جناب آقا سید محمّد سلطان‏آبادى است که در آن خیمه روى سجّاده نشسته مشغول دعا و قرائت است. آخوند به محضر سیّد سلام کرد و حکایت حال خود را براى او بازگفت. سیّد او را براى گشایش کار و فراخى روزى دعایى تعلیم کرد. پس از بیدار شدن از خواب درحالى‏که آن دعا در خاطر او بود قصد خانه سیّد کرد با آنکه آخوند پیش از این خواب با سیّد به دلیلى که بیان نمى‏کرد رابطه خوبى نداشت و او را ترک گفته بود، چون به خدمت سید رسید او را به همان صورت که در خواب دیده بود مشاهده کرد که در مصلّایش نشسته مشغول ذکر و استغفار است، به سیّد سلام کرد، سیّد جواب سلامش را داد و لبخندى زد، چنان‏که گویا از داستان آگاه باشد! پس آخوند از سیّد 

براى گشایش امر خد دعایى خواست. سیّد همان دعایى را که در خواب به او آموخته بود تعلیم کرد، آخوند مشغول به آن دعا شد و در اندک مدتى دنیا از هرسو به او روى آورد و از سختى و تنگدستى بیرون آمد. مرحوم حاج ملّا فتحعلى رحمه اللّه از سیّد به مدح شایسته‏اى تعریف مى‏کرد و چندى به زیارتش نایل شده و زمانى چندهم شاگردى او را نموده بود.

سیّد در خواب‏وبیدارى به آخوند سه چیز را تعلیم نموده بود اوّل: آنکه پس از فجر دست بر سینه گذارد و هفتاد مرتبه یا فتّاح [اى گشاینده مشکلات‏] گوید. دوّم: آنکه به خواندن این دعا که در کتاب کافى است مداومت نماید.

دعایى که حضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله به فردى از صحابه خویش که به ناخوشى و پریشانى مبتلا بود تعلیم داد و از برکت خواندن این دعا ناخوشى و پریشانى در اندک زمانى از او برطرف گشت:

هیچ نیرو و توانى نیست مگر آنکه به خدا متکى است، توکل دارم بر زنده جاودانى که هرگز نمى‏میرد و سپاس خداى را که فرزندى نگرفته، و او را در فرمانروایى انبازى نیست و نیست براى او سرپرستى از خوار و ناتوانى، و او را آنچنان‏که شاید بزرگ شمار. سوّم: آنکه به دنبال نمازهاى صبح دعایى را که از شیخ بزرگوار ابن فهد روایت شده، بخواند. این اوراد و اذکار را باید غنیمت شمرد و به خواندن آنها اهتمام داشت و از فوائدش غفلت نکرد. و بدان که سجده شکر بعد از نمازها مستحب مؤکد است و دعاها و اذکار بسیارى در آن‏حال وارد شده است، از حضرت رضا علیه السّلام روایت شده که اگر خواهى در سجده شکر صد مرتبه «شکرا شکرا» بگو و اگر خواهى صدر مرتبه «عفوا عفوا» و نیز از آنحضرت نقل شده: کمترین ذکرى که در این سجده گویند آن است که سه مرتبه بگویند: «شکرا للّه» و نیز آگاه باش که براى هنگام طلوع آفتاب و غروب آن، دعاها و اذکار بسیارى از حضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله و ائمه طاهرین علیهم السّلام روایت شده، و نیز تشویق و ترغیب بى‏شمار بر محافظت این دو زمان چه در آیات و چه در اخبار وارد شده. و ما در این مختصر به ذکر چند دعاى معتبر اکتفا مى‏کنیم: اوّل: مشایخ حدیث به سندهاى معتبر از امام صادق علیه السّلام روایت کرده‏اند که بر هر مسلمان واجب و لازم است که این دعا را ده مرتبه پیش از طلوع آفتاب و ده مرتبه پیش از غروب آن بخواند:

شایسته پرستشى جز خداى یکتا نیست، یگانه است و انبازى ندارد، فرمانروایى هستى و ستایش تنها زیبنده اوست. زنده مى‏کند و مى‏میراند و مى‏میراند و زنده مى‏نماید، و فردى زنده‏اى است که هرگز نمى‏میرد، نیکى تنها به دست اوست، و او بر هر چیزى تواناست.

و در بعضى از روایات آمده: که اگر این دعا ترک شد لازم است قضا شود. دوم: در روایات معتبر همچنان از آن حضرت وارد شده:

که پیش از طلوع و غروب آفتاب ده مرتبه بگو: پناه مى‏برم به خداى شنواى دنا از وسوسه‏هاى پنهانى شیاطین، پناه مى‏برم به خدا از اینکه شیاطین برگردم جمع شوند، همانا تنها خدا شنوا و داناست. سوم: از آن حضرت روایت شده:

چه چیز شما را بازمى‏دارد از اینکه در هر صبح و شام این دعا را سه مرتبه بخوانید: خدایا اى دگرگون کننده دلها و دیده‏ها، دلم را بر دینت ثابت بدار و آن را پس از اینکه به راهم آوردى گمراه مساز و از نزد خود بر من رحمتى ببخش زیرا تویى که بسیار بخشنده‏اى و به رحمتت از آتش پناهم ده. خدایا بر عمرم بیفزا، و در روزیم وسعت عنایت کن، و رحمتت را بر من بگستران، و اگر نزد تو در کتاب تقدیر و سرنوشت بد فرجام هستم مرا نیکبخت گردان چرا که تو آنچه را بخواهى محو و آنچه را بخواهى ثبت مى‏نمایى و کتاب تقدیر و سرنوشت در اختیار توست. چهارم: از آن حضرت روایت شده: که این دعا را هر صبح و هر شام بخوان: ستایش خداى را که آنچه خواهد انجام دهد، و غیر او آنچه را خواهد نمى‏تواند انجام دهد، ستایش خداى را چنان‏که مى‏پسندد ستوده شود، ستایش خداى را چنان‏که شایسته آن است، بار خدایا! مرا در هر خیرى که محمد و خاندان محمد را در ان وارد نمودى وارد نما، و مرا از هر شرّى‏ دعاهاى ایّام هفته که محمد و خاندان محمد را از آن خارج نمودى خارج نما، درود خدا بر محمد و خاندان محمد.
پنجم: در هر صبح و شام ده مرتبه بگو: پاک و منزه است خدا و ستایش تنها از آن خداست و شایسته پرستش جز خداى یکتا نیست و خدا از هر وصفى برتر است.
و از جمله دعاهاى مخصوص این دو وقت دعاى عشرات است که خواهد آمد [صفحه ۱۱۶] فصل سوم در دعاهاى ایّام هفته‏
نقل از محلقات صحیفه سجّادیه‏
دعاى روز شنبه‏
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانى‏اش همیشگى است به نام خدا که کلمه پناه‏جویان و گفتار پرهیزگاران است و پناه مى‏برم به خداى بلندمرتبه از ستم ستمگران و نیرنگ حسودان و سرکشى ظالمان و او را مى‏ستایم ستایشى برتر از ستایش ستایشگران، خدایا! تویى یگانه بى‏انباز، و پادشاه على الاطلاق، در فرمانروایى‏ات مخالفت نشوى، و در پادشاهى‏ات هماوردى ندارى، از تو مى‏خواهم که بر بنده و فرستاده‏ات محمد درود فرستى، و سپاس نعمتهایت را چنان قسمت من کن که مرا به کمال خشنودى‏ات نایل گرداند و به برکت عنایت خویش بر طاعت و مداومت عبادت خود و شایستگى پاداشت یارى نمایى و تا زنده‏ام به بازداشتن از گناهانت بر من مهر ورزى و تا پایان عمر بر انجام آنچه بهره‏ام رساند توفیقم دهى، و به کتاب خود (قرآن) براى پذیرش حق، سینه‏ام را فراخ گردانى و بار گناهانم را با تلاوتش‏ از نامه اعمالم فرو ریزى و در دین و جانم به من سلامت بخشى و کسانى‏که به آنها انس گرفته‏ام از من وحشت‏زده نکنى و در باقیمانده عمر احسانت را بر من تمام نمایى چنان‏که در گذشته عمرم بر من احسان نمودى. اى مهربان‏ترین مهربانان.
دعاى روز یکشنبه‏
به نام خدا که رحتمش بسیار و مهربانى‏اش همیشگى است به نام خدایى که جز به فضل و بخشش او امید نبستم، و جز از عدالت او نهراسم، و جز به سخن او اعتماد نمى‏کنم، و جز به ریسمانش چنگ نزنم، تنها به تو پناه مى‏آورم اى خداى بخشایشگر مهربان از ستم و دشمنى، و مصائب روزگار و اندوههاى پیاپى و پیش‏آمدهاى ناگوار دوران و از گذشت عمر پیش از مهیّا شدن و توشه برداشتن و تنها از تو راهنمائى مى‏جویم به سوى آنچه خیر و صلاح من در آن است و فقط از تو یارى مى‏خواهم در آنچه پیروزى و رستگارى با آن همراه است، و در پوشیدن لباس عافیت و کمال آن و فراگیرى سلامتى و دوام آن تنها به تو دل مى‏بندم و به تو پناه مى‏آورم اى پروردگار من از وسوسه‏هاى شیاطین و به یارى سلطنت تو دورى مى‏جویم از ستم پادشاهان، پس آنچه از نماز و روزه‏ام صورت گرفته پذیرا باش و فردا و روزهاى پس از آن مرا بهتر از این ساعت و امروزم قرار ده و مرا در بین خویشاوندان و بستگانم عزیز گردان، و در بیدارى و خواب نگهدارم باش، چرا که تویى خدا و بهترین نگهدار و تویى مهربان‏ترین مهربانان. خدایا من در امروزم‏  و یکشنبه‏هاى دیگر از شرک و بى‏دینى، به سوى تو بیزارى مى‏جویم و دعایم را تنها براى تو خالص مى‏کنم تا در معرض اجابت قرار گیرد، و به امید پاداش تو بر طاعتت پایدارى مى‏کنم، پس درود فرست بر بهترین آفریده‏ات محمّد آن‏که دعوت‏کننده مردم به حقانیّت تو بود و مرا عزیز گردان با عزّت ذلّت ناپذیر خود و به دیده بى‏خواب خودت حفظ کن، و کارم را با گسستن از همه خلق و پیوستن به تو و عمرم را با آمرزش خویش پایان بخش، همانا تویى بسیار آمرزنده و مهربان.
دعاى روز دوشنبه‏
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانى‏اش همیشگى است ستایش خداى را که هنگام آفرینش آسمانها و زمین احدى را گواه نساخت و به گاه ایجاد جانداران یاورى نگرفت، در پرستش انبازى ندارد، و در یکتایى‏اش پشتیبانى نخواهد، زبانها از بیان حقیقت وصفش درمانده و خردها از ژرفاى معرفتش وامانده و گردنکشان در برابر عظمتش فروتن و چهره‏ها از بیم او متواضع گشته و هر بزرگى در برابر بزرگیش تسلیم گشته است. ستایش پیاپى و پیوسته و دنباله‏دار و پایدار تنها توراست، و رحمت همیشگى و درود جاودان و بى‏پایان او بر رسولش باد. بار خدایا! ابتداى امروزم را خیر و صلاح، و میانه امروز را رستگارى و پایانش را کامیابى قرار ده و به تو پناه مى‏آورم از روزى که آغازش شیون و میانش بى‏تابى، و پایانش دردمندى است، خدایا! از تو آمرزش مى‏طلبم براى هر نذرى که کردم‏ و هر وعده‏اى که دادم و هر پیمانى که بستم سپس به آن وفا نکردم و اداى حقوق بندگانت را که بر عهده دارم از تو درخواست مى‏کنم، پس هر بنده‏اى از بندگانت و هر کنیزى از کنیزانت که او را نزد من حقىّ پایمال شده باشد که در آن به جان یا آبرو یا مال، یا خانواده‏اش یا فرزندش ستم روا داشته‏ام یا غیبتى از او کرده‏ام یا بر اثر میل خود یا خواهش دل یا تکبّر یا غضب یا خودنمایى یا تعصّب بر او یارى نهاده‏ام، این بنده یا کنیزت غایب باشد یا حاضر، زنده باشد یا مرده، و دستم کوتاه شده و وسعم نمى‏رسد از پرداخت آن حق یا طلب حالیت از او، از تو مى‏خواهم اى کسى‏که رفع نیازها در اختیار اوست، و آن حاجات در مقابل مشیّت او اجابت‏پذیر و به جانب اراده‏اش شتابانند که بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستى و آن بنده را که بر او ستمى کردم هرگونه که خواهى از من راضى گردانى و از جانب خود مرا رحمت عطا نمایى، چه آمرزیدن از تو نکاهد و بخشیدن به تو زیان نرساند، اى مهربان‏ترین مهربانان خدایا! در هر دوشنبه از سوى خویش دو نعمت بر من عطا کن، خوشبختى بندگى‏ات را در آغازش، و نعمت آمرزشت را در پایانش، اى آن‏که تنها او شایسته پرستش است و جز او کسى گناهان را نیامرزد.
دعاى روز سه‏شنبه‏
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانى‏اش همیشگى است ستایش خداراست و سپاس برازنده او آنچنان‏که شایسته حضرت اوست، ستایشى سیار و به او پناه مى‏برم از شر نفسم چه نفس همانا به‏ زشتى بسیار فرمان مى دهد جز آنکه پروردگارم رحم کند، و به خدا پناه مى‏برم از گزند شیطانى که گناه بر گناهم مى‏افزاید، و به قدرت او از هر گردنکش نابکار و پادشاه ستمکار و دشمن قهّار، دورى مى‏جویم، خدایا مرا از سپاهیانت قرار ده، چرا که همانا تنها سپاه تو پیروز است، و مرا زا حزب خود قرار ده که تنها حزب تو رستگار است و هم از دوستانت قرارم ده که بر دوستانت ترسى نیست و اندوهگین نمى‏شوند، خدایا دینم را برایم سامان ده که آن وسیله در امان بودن و دورى من از گناه است و آخرتم را آباد ساز که آنجا خانه پایدار من و گریزگاهم از همسایگى دون‏صفتان است و زندگى را برایم زمینه افزونى در هر خیر و مرگم را برایم آرامش از هر گزندى قرار ده، بار خدایا بر محمّد خاتم پیامبران و کامل‏کننده شمار رسولان و بر خاندان پاک و پاکیزه او و بر یاران برگزیده‏اش درود فرست و در روز سه‏شنبه سه حاجتم را روا کن: گناهى برایم مگذار جز آنکه بیامرزى و نه اندوهى جز آنکه را برطرف سازى و نه دشمنى جز آنکه دور گردانى، به نام خدا که بهترین نامهاست، به نام خدا پروردگار زمین و آسمان، دورى هر ناخوشایندى را که ابتدایش خشم خداست، و نیل به هر محبوبى را که آغازش رضاى اوست خواستارم، پس از سوى خود سرانجام را به آمرزش پایان ده اى سرچشمه نیکى.

دعاى روز چهارشنبه‏
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانى‏اش همیشگى است ستایش خداى را که شب را جامه و خواب را مایه آرامش و روز را زمینه تکاپو قرار داده، ستایش تنها تو را سزاست که مرا از خوابگاهم برانگیختى و اگر مى‏خواستى خوابم را جاودان مى‏ساختى، ستایش دائم که هرگز پایان نیابد، و سپاس بیکران که آفریدگان از شمارش آن ناتوانند، خدایا! ستایش تنها شایسته توست که آفریدى و سامان دادى و اندازه مقرر نمودى و فرمان دادى و میراندى و زنده کردى و بیمار نمودى و درمان کردى و بهبودى عنایت فرمودى و فرسوده ساختى و بر عرش هستى استیلا یافتى و بر فرمانروایى جهان چیره گشتى، تو را مى‏خوانم همچون کسى‏که وسیله‏اش ناکارا گشته و رشته چاره‏اش گسسته و اجلش نزدیک شده و آرزویش در دنیا کاستى یافته و سخت بر رحمت تو نیازمند گشته و حیرتش بر اثر کوتاهى فزونى یافته و لغزش و افتادنش بسیار گشته و بازگشتش به سوى تو خالص شده است، پس بر محمّد خاتم پیامبران و بر خاندان پاکیزه و پاک‏نهاد او درود فرست، و شفاعت محمّد (درود خدا بر او و خاندانش باد) را روزى‏ام فرما و از همنشینى با او محرومم مساز، همانا تویى مهربان‏ترین مهربانان، خدایا! در چهارشنبه چهار حاجت مرا روا ساز، نیرویم را در طاعت خود و نشاطم را در بندگى خویش، و رغبتم را در پاداشت و بى‏رغبتى‏ام را در آنچه که موجب عذاب دردناک توست قرار ده، همانا آنچه را بخواهى لطف مى‏فرمایى.

دعاى روز پنجشنبه‏
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانى‏اش همیشگى است سپاس خداى را که شب تاریک را با قدرت خود برد و روز روشن را به رحمتش آورد و لباس پرفروغ آن را درحالى‏که قرین نعمتش بودم بر تن من کرد، خدایا! همچنان‏که مرا براى این روز نگاه داشتى براى امثال آن نیز پابرجا بدار و بر پیامبر اسلام محمّد و خاندان او درود فرست و مرا در این روز و شبها و روزهاى دیگر به فاجعه انجام گناهان مبتلا مساز، خیر این روز و و خیر آنچه در آن است، و خیر بعد از این روز را روزى‏ام گردان و شرّ این روز و شرّ آنچه در آن است و شرّ بعد از آن را از من دور ساز. خدایا! من با گردن نهادن به دین اسلام به سوى تو وسیله مى‏جویم و با حرمت نهادن به قران بر تو اعتماد مى‏کنم، و دوستى محمّد، بنده برگزیده است که (درود خدا بر او و خاندانش باد) نزد تو شفاعت مى‏طلبم، پس بار خدایا پیمانى که روا شدن حاجتم را به آن امید بسته‏ام به حساب اور، اى مهربان‏ترین مهربانان! بار خدایا در روز پنجشنبه پنج حاجت مرا برطرف نما، که آنها را جز کرم تو گنجایش و جز نعمتهاى تو طاقت ندارد: سلامتى که با آن براى انجام طاعتت نیرو گیرم و عبادتى که با آن سزاوار پاداش فراوان تو گردم، و گشایشى در حال، من با روزى حلال و اینکه به من با امن خویش در هنگامه‏هاى ترس امنیت دهى، و از هر غم و اندوه کوبنده در دژ استوار خویش پناهم دهى، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و چاره‏جویى‏ام را بوسیله او شفیع سودمندى برایم در روز قیامت قرار ده، به یقین تو مهربانترین مهربانانى.

دعاى روز جمعه‏
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانى‏اش همیشگى است ستایش خداى را که آغاز هستى است پیش از آفرینش و حیات‏بخشى، و پایان هستى است پس از نابودى هرچیز، دانایى که از یاد مبرد آن را که یادش کند و کم نگذارد از آنکه شکرش را به جاى آورد و ناامید نسازد آن را که خواندش و قطع کند امید آن‏که به او امید بست. بار خدایا! تو را گواه مى‏گیرم و تو براى گواهى کافى هستى و گواه مى‏گیرم همه فرشتگانت و ساکنان آسمانهایت و نگهبانان عرشت و رسولان و پیامبرانى که برانگیختى، و انواع مخلوقات که آفریدى (همه و همه را گواه مى‏گیرم) بر اینکه باور دارم که همانا تویى خدا، شایسته پرستشى جز تو نیست. یگانه‏اى؛ شریکى ندارى و بى‏همتایى و تخلف و تبدیلى در گفتارت نیست و اینکه محمّدکه خدا بر او و خاندان او درود فرستد بنده و فرستاده توست. رسالتى را که بر عهده‏اش نهاده بودى به بندگانت ادا کرد و در راه خدا به حق کوشید و به پاداشى که حق است مژده داد و از عذابى که راست است بیم داد، خدایا! تا زنده‏ام مرا بر دین خود ثابت بدار و دلم را پس از آنکه به نور هدایت روشن نمودى گمراه مکن و از نزد خود رحمتى بر من ببخش چرا که، تنها تو بخشاینده‏اى، درود فرست بر محمّد و خاندان محمّد و مرا از پیروان و شیعیان او قرار ده و در گروه او محشورم گردان، و بر انجام واجبات جمعه‏ها و طاعاتى که در ان بر من لازم نمودى توفیقم ده، و عطایى که در رستاخیز براى اهل جمعه قرار داده‏اى نصیبم گردان، چه همانا تویى قدرتمند حکیم.

فصل چهارم در فضیلت و اعمال شب و روز جمعه‏
فضیلت و اعمال شب و روز جمعه آگاه باش که شب و روز جمعه از سایر شبها و روزها به صفت بلندى مقام و شرافت و نام‏آورى کاملا متمایز است.
از رسولان خدا صلّى اللّه علیه و آله روایت شده: که شب و روز جمعه بیست‏وچهار ساعت است و حق تعالى در هر ساعت آن ششصد هزار تن را از دورخ آزاد مى‏کند. و از امام صادق علیه السّلام وارد شده: که هرکه‏ما بین ظهر روز پنجشنبه تا ظهر روز جمعه از دنیا برود، خدا او را از فشار قبر پناه دهد. و نیز از آن حضرت روایت شده که براى جمعه حق و حرمتى بسیار است مبادا حرمت آن را ضایع گردانى و در انجام عبادات حق تعالى و تقرب جستن به خدا با انجام کارهاى شایسته و ترک همه محرّمات الهى در آن روز کوتاهى نمایى، زیرا خدا ثواب طاعات را در این روز دو چندان مى‏سازد و گناهان را محو مى‏کند، و درجات اهل ایمان را در دو جهان بلند مى‏گرداند.
شب جمعه در فضیلت مانند روز است، پس اگر مى‏توانى شب جمعه را تا صبح به نماز و دعا زنده بدار، به راستى که خدا در شب جمعه براى اضافه کردن کرامت اهل ایمان، فرشتگان را به آسمان اوّل مى‏فرستند تا بر حسنات ایشان بیفزایند، و گناهانشان را محو کنند و حق تعالى عطایش گسترده و بسیار کریم است. و نیز در حدیث معتبر از آن حضرت روایت شده: گاهى از اوقات شخص مؤمن براى حاجتى دعا مى‏کند و حق تعالى قضاى حاجتش را به تأخیر مى‏اندازد تا در روز جمعه حاجتش را براورده سازد و به خاطر فضیلت جمعه درخواستش دو چندان برآورده شود. و فرمود: آنگاه که برادران یوسف از حضرت یعقوب علیه السّلام درخواست کردند تا براى آمرزش گناهانشان از خدا طلب بخشش نماید، گفت: (سوف استغفر لکم ربّى) (یعنى: از پروردگارم براى شما طلب آمرزش خواهم کرد) و این تأخیر به آن سبب ود که این درخواست در سحر شب جمعه واقع گردد تا دعایش اجابت شود.
و نیز از آن حضرت روایت شده: چون شب جمعه فرا رسد، ماهیان دریا سر از آب بیرون آورند، و درندگان صحرا سر برآورند و حق تعالى را ندا کنند که پروردگارا! ما را به سبب گناه آدمیان عذاب مکن! و از حضرت باقر علیه السّلام روایت شده: حضرت حق سبحانه و تعالى فرشته‏اى را در هر شب جمعه فرمان مى‏دهد که از اول شب تا آخر شب از جانب پروردگار جهانیان از بالاى عرش ندا کند: آیا بنده مؤمنى هست که پیش از طلوع صبح براى هر دو جهانش مرا بخواند، تا من درخواستش را اجابت کنم؟
آیا بنده مأمنى هست که پیش از طلوع صبح از گناهش توبه کند تا توبه‏اش را بپذیرم؟ آیا بنده مومنى هست که در روزى او 

تنگ گرفته باشم، و پیش از طلوع صبح از من بخواهد که روزى‏اش را فزونى بخشم تا به او فراخى در روزى دهم؟ آیا بنده مؤمن بیمارى هست که پیش از برآمدن صبح از من بخواهد شفایش دهم تا به او تندرستى ارزانى کنم؟ آیا بنده مؤمن غمگین در بندى هست که پیش از طلوع صبح از من بخواهد او را از بند برهانم و اندوهش را برطرف سازم تا دعایش را اجابت نمایم؟ آیا بنده مؤمن ستمدیده‏اى هست که پیش از طلوع صبح دفع ستم ستمکار را از من بخواهد تا انتقام او را از ستمکار بگیرم و حقّش را به وى بازگردانم فرشته حق این ندا را پیوسته تا طلوع صبح ادامه مى‏دهد! از امیر المؤمنین علیه السّلام روایت شده: حق تعالى جمعه را از میان همه روزها انتخاب کرده و روزش را عید نموده و شب آن را در فضیلت همچون روزش گردانیده است، و از جمله فضیلتهاى روز جمعه آن است که در آن روز هر حاجتى که از خدا درخواست شود برآورده مى‏شود! و چنانچه جماعتى در اثر نافرمانى مستحق عذاب حق شوند چون شب و روز جمعه را دریابند و دعا کنند، خداوند عذاب را از ایشان برمى‏گرداند و نیز امور آینده را خدا در شب جمعه استوار و نهایى مى‏گرداند. پس شب جمعه بهترین شبها و روز آن بهترین روزهاست.

و از امام صادق علیه السّلام روایت شده: در شب جمعه از گناه دورى کنید که عقوبت گناهان در ان شب دو چندان است، همان‏گونه که پاداش کارهاى نیک در آن شب دو برابر است. و هرکه در شب جمعه نافرمانى خدا را ترک گوید خدا گناهان گذشته او را بیامرزد و هرکه در شب جمعه گناهى را آشکار انجام دهد، خدا او را به خاطر گناهان همه عمرش عذاب نماید و جزاى گناه انجام گرفته در شب جمعه را بر او دو چندان گرداند. و به سند معتبر از حضرت رضا علیه السّلام روایت شده: حضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله فرمودند:

روز جمعه سید و بزرگ روزهاست، خدا پاداش نیکیها را در آن روز دو برابر عطا مى‏کند و گناهان را محو مى‏سازد و درجات اهل ایمان را بالا مى‏برد و دعاها را مستجاب نماید و سختیها را آسان و غمها را از دلها مى‏زداید؛ و حاجتهاى بزرگ را روا کند.

و روز جمعه روزافزونى است چرا که خدا لطف و مهر خویش را بر بندگان فزونى مى‏بخشد و گروههاى بسیارى را از آتش دوزخ نجات میدهد؛ پس هرکه خدا را در آن روز بخواند و حق و حرمت آن روز را آنچنان‏که شایسته است بشناسد، به یقین خدا او را از آتش دوزخ رهایى دهد.

پس چنانچه در روز جمعه یا شب آن از دنیا برود پاداش شهیدان را دارد و در قیامت ایمن از عذاب الهى برانگیخته مى‏شود؛ و هرکه حرمت جمعه را آنچنان‏که شاید نگاه ندارد و حقش را تباه کند، یا این‏که نماز جمعه به جا نیاورد، یا در آن مرتکب محرمات الهى شود، به یقین خدا او را در آتش دوزخ بسوزاند، مگر آنکه توبه کند. و به سندهاى معتبر از حضرت باقر علیه السّلام روایت شده:
آفتاب در روزى بهتر از جمعه طلوع نکرده، و هنگامى‏که پرندگان در روز جمعه به یکدیگر مى‏رسند به هم سلام مى‏کنند و مى‏گویند:
امروز روز باارزشى است. و به سند معتبر از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده: هرکه روز جمعه را دریابد، باید به کارى جز عبادت نپردازد، چه در این روز خدا گناه بندگان را مى‏آمرزد و رحمت خویش را بر آنان نازل مى‏کند. البته فضایل شب و رزو جمعه بیشتر از آن است که در این سطور کوتاه بیان شود.
اعمال شب جمعه‏
شب جمعه را اعمال بسیارى است که ما در اینجا تنها به ذکر چند عمل بسنده مى‏کنیم. اوّل: بسیار گفتن «سبحان اللّه، و اللّه اکبر، و لا اله الّا اللّه» و زیاد صلوات فرستادن، روایت شده: جمعه، شبش تابناک و روزش بس روشن است، پس ذکر «سبحان اللّه، و اللّه اکبر، و لا اله الّا اللّه» بگوئید و بر محمّد و آل محمّد بسیار صلوات فرستید و در روایت دیگر آمده:
که کمترین صلوات در این شب، صد مرتبه است، و هرچه بیشتر باشد بهتر است. و از امام صادق علیه السّلام روایت شده: صلوات بر محمّد و آل محمّد در شب جمعه با هزار کار نیک برابر است و هزار گناه را پاک مى‏کند و مقام انسان را هزار درجه بالا مى‏برد و مستحب است که پس از نماز عصر پنجشنبه تا آخر روز جمعه بر محمّد و آل محمّد بسیار صلوات فرستند. و با سند صحیح از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده: هنگام عصر روز پنجشنبه فرشتگان از آسمان با قلمهاى طلا و صحیفه‏هاى نقره فرود مى‏آیند و در عصر پنجشنبه و شب‏وروز جمعه تا هنگام غروب خورشید جز صلوات بر محمّد و خاندان آن حضرت چیزى ننویسند. و شیخ طوسى فرموده:
در روز پنجشنبه مستحبّ است فرستادن هزار صلوات بر محمّد و آل محمّد.
و در آن بگوید:
خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و فرج ایشان را تعجیل نما، و دشمنانشان را از جن و انس‏ 

از اولین و آخرین نابود فرما. و گفتن این صلوات صد مرتبه از بعد از عصر پنجشنبه تا آخر روز جمعه فضیلت بسیار دارد. و نیز شیخ فرموده: مستحب است در آخر روز پنجشنبه به این صورت استغفار کنند:

طلب آمرزش مى‏نمایم از خدایى که نیست معبودى جز او، زنده و پایدار است، و توبه مى‏نمایم به سوى او توبه بنده فروتن بى‏چیز که فقیر و عاجز ناتوان است براى نفس خود و نه دفاعى و نه سودى و نه زیانى و نه زندگى و نه مرگى و نه رستاخیزى و درود خدا بر محمّد و خاندان او، پاک و پاکیزگان، از برگزیدگان و نیکان، و درود فراوان فرست.

دوّم: آنکه در شب جمعه این سوره‏ها را بخواند که از براى هریک فوائد و ثواب بسیار روایت شده: بنى اسرائیل [اسراء] کهف، سه طس [شعراء و نمل و قصص‏] سجده، یسى، ص، احقاف، واقعه، حم سجده، حم دخان، طور، اقتربت، جمعه و اگر فرصت نشد همه را تلاوت کند، واقعه و سوره‏هاى قبل از آن را انتخاب کند، زیرا از امام صادق علیه السّلام روایت شده هرکه در هر شب جمعه سوره «اسراء» را بخواند، نمى‏میرد تا خدمت حضرت قائم (عج) رسد و از اصحاب آن حضرت گردد و هرکه در هر شب جمعه سوره «کهف» را بخواند، نمى‏میرد مگر شهید و خداوند او را در قیامت با شهیدان محشور مى‏کند و در قیامت همراه ایشان نگاهش مى‏دارد و هرکه در شب جمعه سوره‏هاى شعراء و نمل و قصص را تلاوت کند، از دوستان خدا گشته و در امان و حمایت حق تعالى قرار مى‏گیرد و نیز در دنیا دچار فقر و تنگدستى نمى‏شود و خدا در آن جهان چندان از بهشت به او عطا کند که خشنود شود و بلکه افزون بر خشنودى‏اش بر او کرامت نماید، و صد زن زیبا چشم از زنان دلرباى بهشت را به همسرى او در آورد و هرکه در شب جمعه سوره سجده را بخواند خدا در قیامت نامه اعمالش را به دست راست او دهد و در حسابرسى اعمال بر او آسان گیرد.

و از دوستان محمّد و خاندان او باشد. و به سند معتبر از امام باقر علیه السّلام روایت شده: هرکس هر شب جمعه سوره «ص» را قرائت کند، از خیر این جهان و جهان دیگر آن اندازه به او ببخشند که جز به پیامبرى مرسل یا فرشته‏اى مقرّب نبخشیده و او را با هرکس از اهل خانه‏اش‏ 

که بخواهد وارد بهشت کنند، حتى خدمتکارى که به او خدمت کرده باشد، هرچند از خانواده او به حساب نیاید و در حدّ شفاعت او نباشد.

و از امام صادق علیه السّلام روایت شده: هرکه در شب جمعه یا روز جمعه سوره «احقاف» را بخواند، در دنیا دچار بیم و هراس نشود و در روز قیامت از وحشت و ترس در امان باشد، و هرکه در شب جمعه سوره واقعه را بخواند، خدا او را دوستش بدارد و او را محبوب تمام مردم کند، و در دنیا دچار بدحالى و تنگدستى نشود و آفتى از آفات دنیا به او نرسد، و از دوستان حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام باشد و این سوره مخصوص امیر المؤمنین علیه السّلام است. و روایت شده: هرکه سوره «جمعه» را در هر شب جمعه تلاوت کند کفاره اعمال او از این جمعه تا جمعه دیگر خواهد بود. و نیز همین فضیلت براى کسى‏که در هر شب جمعه و بعد از ظهر و عصر جمعه سوره «کهف» را بخواند وارد شده است. و آگاه باش که براى شب جمعه نمازهاى بسیارى وارد شده. اوّل: نماز حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام دوّم: دو رکعت نماز که در هر رکعت، «حمد» و پانزده مرتبه سوره «زلزال» در روایت است: هرکه این نماز را بجا آورد، خدا او را از عذاب قبر و هول‏وهراس قیامت ایمن کند. سوّم: آنکه در شب جمعه در رکعت اوّل نماز مغرب و رکعت اوّل نماز عشاء سوره «جمعه» و در رکعت دوّم نماز مغرب سوره «توحید» و در رکعت دوم عشا سوره «اعلى» را بخواند. چهارم: خواند شعر را در شب جمعه ترک کند؛ زیرا در حدیث صحیح از امام صادق علیه السّلام روایت شده: براى شخص روزه‏دار و شخص محرم و نیز در حرم خدا و در روز جمعه و در شب آن روایت کردن شعر مکروه است. راوى به حضرت عرض کرد: هرچند معناى آن شعر مطلب حقى باشد، فرمود: هرچند شعر به حق باشد.

و در حدیث معتبر از امام صادق علیه السّلام روایت شده: رسول خدا فرمود: هرکه در شب یا روز جمعه یک شعر بخواند، در آن شب و روز بهره‏اى از ثواب به غیر آن نداشته باشد. و براساس روایت معتبر دیگر، در آن شب و روز نمازش مورد قبول واقع نشود [از آنجاکه شعر و خواندن آن مورد علاقه مردوزن، پیروجوان، عالم‏وعامى و خلاصه تمام مردم است، شاید اصرار روایات بر ترک خواند شعر در شب و روز جمعه به خاطر این باشد که اهل ایمان از قرائت قرآن و دعا و مستحبات شب و روز جمعه باز نمانند و ثوابهاى عظیم و بهره‏هاى وافر الهى را از دست ندهند. مترجم‏]

پنجم: در حق مؤمنین بسیار دعا کند، چنان‏که حضرت زهرا علیها السّلام بسیار دعا مى‏کرد و روایت شده اگر براى ده نفر از برادران مؤمن که از دنیا رفته باشند طلب آمرزش کند بهشت براى او واجب مى‏شود. ششم: دعاهاى مخصوص شب جمعه را بخواند که آن دعاها بسیار است و ما به ذکر برخى از آنها بسنده مى‏کنیم: 

به سند صحیح از امام صادق علیه السّلام روایت شده: هرکس در شب جمعه در سجده آخر نافله شب این دعا را هفت بار، بخواند، هنگامى‏که از آن فارغ شود، آمرزیده شده باشد.

و اگر در هر شب این دعا را در سجده آخر نافله شب بخواند، بهتر است.

و آن دعا این است:

خدایا! از تو مى‏خواهم به عنایت کریمانه و نام بزرگت که درود فرستى بر محمّد و خاندان محمّد و از گناهانم بزرگم درگذرى. و از حضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله روایت شده: هرکس در شب یا روز جمعه این دعا را، هفت بار بخواند، اگر در آن شب یا در آن روز از دنیا برود وارد بهشت مى‏شود و آن دعا این است:

خدایا! تویى پروردگار من، شایسته پرستشى جز تو نیست، تو مرا آفریدى و من بنده تو و فرزند کنیز تو و در دست قدرت توام و زمام زندگى‏ام به دست توست، تا توانستم بر عهد و پیمان روز را به شب آوردم. از شرّ آنچه انجام دادم به خوشبینى و خشنودى تو پناه مى‏آورم، به نعمتت اعتراف و به گناهم اقرار مى‏نمایم پس گناهانم را بیامرز، زیرا گناهان را جز تو نمى‏آمرزد. شیخ طوسى و سیّد کفعمى و سیّد ابن باقى رحمهم اللّه فرموده‏اند: در شب و روز جمعه و شب و روز عرفه مستحب است دعاى اللّهم من تعبّا … خوانده شود، ما آن را از کتاب «مصباح شیخ» نقل مى‏کنیم و آن دعا این است:

خدایا! هرکس به امید کمک و طلب عطا و جود و جایزه مخلوقى مجهّز و مهیّا و آماده دیدار او شود، تنها به سوى توست اى پروردگار من استعداد و آمادگى من به امید عفو و درخواست و جایزه‏است، پس مرا از خواسته‏ام ناامید مساز، اى آن‏که پرسنده‏اى از او محروم نگردد و بخشیده‏اى از او نکاهد من به پشتوانه عمل شایسته‏اى که انجام داده باشم، و یا به امید آفریده‏اى که به او دل بسته باشم به پیشگاهت نیامده‏ام، به درگاهت آمده‏ام با با اعتراف بر نفس خویش به بدکارى دستم و با اعتراف به اینکه هیچ دلیل و نه عذرى بر بدکارى‏ام نیست، گذشت فراگیرت را که بر آن از خطاکاران درمى‏گذرى امیدوارم، پس پافشارى بر جرم بزرگشان از اینکه بر انان دوباره مهرورزى تو را بازنداشت، پس اى آن‏که رحمتش فراگیر و گذشتش بس بزرگ است اى بزرگ، اى بزرگ، اى بزرگ، جز بردبارى‏ات خشم تو را برنگرداند و جز زارى به پیشگاهت از ناخشنودى‏ات رهایى نبخشد، پس خدایا! با نیرویى که با آن سرزمینهاى مرده را زنده مى‏کنى برایم گشایشى بخش و از اندوه هلاکم مکن تا آنکه دعایم را مستجاب نمایى و مرا به اجابت دعایم آگاه سازى و شیرینى سلامت و تندرستى را تا پایان عمر به من بچشان و مرا در معرض سرزنش دشمنم قرار مده و او را بر من چیره مساز و بر گردنم مسلّط مکن خدایا! اگر تو مرا حقیر و پست بدارى، پس چه کسى بلندم گرداند و اگر تو مرا بلند گردانى، پس کیست آن‏که مرا خوار کند و اگر هلاکم کنى، پس کیست آن‏که درباره بنده‏ات در برابر تو خود نماید؟ یا از کار او از تو پرس‏وجو کند؟ با آنکه به یقین مى‏دانم که نه در حکم تو ستمى است و نه در انتقامت شتابى، چه تنها کسى در انتقام شتاب مى‏کند که از دست‏دادن فرصت را مى‏هراسد 

و فقط کسى محتاج ستمگرى است که ناتوان است، و حال آنکه تو اى خداى من! از این امور بسیار برترى. بار خدایا به تو پناه مى‏آورم، پس پناهم ده و از تو امان مى‏جویم پس امانم ده و از توروزى مى‏طلبم پس روزى‏ام ده و اعتماد مى‏کنم بر تو، پس تو خود مرا کافى باش، و براى غلبه بر دشمنم از تو یارى مى‏خواهم پس یارى‏ام ده، و از تو مدد مى‏جویم پس مرا مدد فرما، اى خداى من! دعایم را بپذیر. بپذیر. بپذیر.

هفتم: دعاى «کمیل» را بخواند که در فصل بعد [صفحه ۱۰۸] خواهد آمد ان شاء اللّه [کمیل بن زیاد نخعى، از اصحاب امیر المؤمنین علیه السّلام است که حضرت به اصرار وى دعاى کمیل را انشاء و به او تعلیم فرمود] هشتم: دعاى «اللّهمّ یا شاهد کلّ نجوى» را که در شب عرفه هم خوانده مى‏شود، بخواند. این دعا نیز ان شاء اللّه تعالى خواهد آمد [صفحه ۴۰۵].

نهم: ده مرتبه بگوید: اى کسى‏که جود و بخشش توبه آفریدگان همیشگى است! اى آن‏که دو دست سخاوت خود را براى عطا گشوده‏اى! اى صاحب عطاهاى گرانبها! بر محمّد و خاندان او، نیکوخوترین مردمان درود فرصت، و ما را اى خداى بلندمرتبه در چنین شبى بیامرز. این ذکر شریف در شب عید فطر نیز خوانده مى‏شود.

دهم: انار بخورد، چنانکه امام صادق علیه السّلام در هر شب جمعه میل میفرمود، و اگر هنگام خوابیدن بخورد، شاید بهتر باشد، چه آنکه روایت شده:

هرکه وقت خوابیدن انان بخورد تا صبح در جان خود ایمن خواهد بود. و سزاوار است هرگاه انار بخورد، در زیر آن دستمالى بگستراند که هر دانه‏اى از ان بیفتد جمع کرده و بعد بخودرد و بهتر است دیگرى را در آن انار شریک نسازد. شیخ جعفر ابن احمد قمى رحمه اللّه در کتاب، عروس از امام صادق علیه السّلام روایت کرده: هرکه ما بین دو رکعت نافله و فریصه صبح صد مرتبه بگوید:

منزه است پروردگار بزرگ من و به ستایش او را سزاست، از خدا، پروردگار خود، آمرزش مى‏طلبم و به سوى او باز مى‏گردم. خدا در بهشت خانه‏اى براى او 

بنا کند. و شیخ طوسى و سید ابن طاووس و دیگران این دعا را ذکر کرده و گفته‏اند: مستحب است در سحر شب جمعه این دعا خوانده شود:

خدایا! بر محمّد و خاندان او درود فرست و در این بامداد خشنودى خود را بر من ارزانى بدار، و ترس از خویش را در دلم جاى ده، و دلم را از غیر خود ببر، تا به غیر تو امید نبندم و جز از تو نترسم، خدایا! بر محمّد و خاندان او درورد فرست و مرا یقین استوار، و اخلاص بى‏شائبه و قدر خود، ببخش، اى برآورنده نیازهاى پرسندگان! اى آن‏که هرچه در نهاد خاموشان مى‏گذرد مى‏داند! بر محمد و خاندانش درود فرست و خواهشم را برآور، و گناهم را بیامرز و روزى‏ام را وسعت بخش و نیازهاى درونى‏ام و حوائج براداران دینى‏ام و خانواده‏ام را برآورد، خداى من آروزوهاى دور و سرکش جز نزد تو ناکام است، همّتهاى بلند جز آنکه بر گرد کوى تو گردد بیهوده باشد و راههاى خرد بسته است جز به سوى تو، پس تویى امید دلها و به سوى توست پناهگاه، اى گرامى‏ترین مراد، و بخشنده‏ترین درخواست شده! با همه وجودم به سوى تو گریخته‏ام، اى پناهگاه گریختگان، با بارهاى گناه که بر دوش مى‏کشم، درحالى‏که براى رسیدن به تو یاورى نمى‏یابم جز آگاهى از اینکه تو نزدیک‏ترین کسى هستى که امید جویندگان به اوست و آنچه را که نزد اوست راغبان آرزومندند، اى آن‏که خردها را به معرفت خویش شکوفا ساخت، و زبانها را به ستایش خود گشود و آنچه را بر بندگانش منّت گذارد، براى اداى حق خود بسنده ساخت، بر محمّد و خاندان‏ درود فرست و براى شیطان بر خردم راهى و به سوى باطل بر عملم راهنما و دلیلى قرار مده.
و به هنگام طلوع صبح روز جمعه این دعا را بخواند:
شب را صبح کردم در امان خدا و امان فرشتگان و امان پیامبران و فرستادگان او (درود بر آنان باد)، و امان محمّد (درود خدا بر او و خاندان او باد)، و امانهاى جانشینیان خاندان محمّد (درود بر آنان باد)، ایمان آوردم به نهان خاندان محمّد (بر ایشان درود باد) و ظاهر و باطن ایشان، و گواهى مى‏دهم که همانا ایشان در معرفت به خدا و طاعت او همچون محمّد (درود خدا بر او و خاندان او) هستند. روایت شده: هرکس پیش از نماز صبح روز جمعه سه مرتبه بگوید: آمرزش مى‏جویم از خداى که شایسته پرستشى جز آن زنده پاینده نیست و به سوى او باز مى‏گردم.
گناهانش آمرزیده شود هرچند از حباب نشسته بر دریا بیشتر باشد.
اعمال روز جمعه‏
براى روز جمعه اعمال بسیارى است که در اینجا تنها به بیان چند مورد اکتفا مى‏کنیم: اول: در رکعت اوّل نماز صبح سوره «جمعه» و در رکعت دوّم: «توحید» خوانده شود. دوّم: پس از نماز صبح، پیش از آنکه سخن بگوید، این دعا را بخواند تا کفّاره کناهان او از این جمعه تا جمعه دیگر باشد: خدایا! هر سخنى که در این جمعه‏اى بر زبان آورم، و یا هر سوگندى که در آن ادا نمایم و یا هر نذرى که در آن‏جارى کنم، خواست و اراده تو پیشاپیش همه اینهاست، پس در این میان هرچه را تو بخواهى که بشود مى‏شود، و هرچه را که نخواهى نشود، بار خدایا! مرا بیامرز و از من درگذر. خدایا! هرکه را تو بر او درود فرستى‏ پس درودم بر او باد و هرکه را که تو لعنت کنى پس لعنتم بر او باد. و دست‏کم در هر ماه یک بار این عمل را بجا آورد و نیز روایت شده: هرکس در روز جمعه پس از نماز صبح بنشیند، و به تعقیب بپردازد تا آفتاب برآید، هفتاد درجه در بهشت برین براى او بالا رود. و شیخ طوسى روایت کرده: که سنّت است این دعا را در تعقیب نماز صبح زو جمعه بخواند: خدایا! با حاجت خویش آهنگ تو کرده‏ام و امروز بر تو فرود آورده‏ام فقر و تنگدستى و درماندگى‏ام را و به آمرزش تو امیدوارتر از کردار خویشم و بخشایش و رحمت تو دامنه‏دارتر از گناهان من است، پس برآور نیاز مرا با قدرتى که بر آن دارى و با سهولتى که نزد تو دارد، و نیازى که من به تو دارم. چه من به خیرى دست نیافته‏ام جز از سوى تو و جز تو هرگز کسى گزندى را از من نرانده است و براى آن جهان و این‏جانم و نه براى گاه تهیدستى‏ام، آنگاه که مردم در قبرم تنها گذارند و گناهم را به نزد تو آورم، جز به مهر تو امید ندارم. سوّم: روایت شده: هرکس در روز جمعه و دیگر روزها پس از نماز ظهر و نماز صبح بگوید: خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و طلوع ظهورشان را زود گردان نمیرد تا حضرت قائم (عج) را دریابد. و اگر صد مرتبه این صلوات را بخواند، خدا شصت حاجت، سى حاجت از حاجات دنیا و سى حاجت از حاجات آخرتش را برآورده سازد چهارم: پس از نماز صبح سوره «الرحمن» را بخواند و بعد از آیه: کدامین نعمتهاى پروردگارتان را تکذیب مى‏کنید. بگوید: هیچیک از نعمتهاى تو را اى پروردگارم تکذیب نمى‏کنم پنجم: شیخ طوسى رحمه اللّه فرموده: مستحب است پس از نماز صبح روز جمعه صد مرتبه سوره «توحید» را بخواند و صد مرتبه بر محمّد و آل محمّد صلوات فرستد و صد مرتبه استغفار کند و سوره‏هاى «نساء، هود، کهف، صافات، الرّحمن» را بخواند. ششم: سوره‏هاى: 

«احقاف» و «مؤمنون» را بخواند، از امام صادق علیه السّلام روایت شده: هرکه در هر شب جمعه یا در هر روز جمعه سوره «احقاف» را بخواند در دنیا هراسى به دلش راه نیابد و از وحشت بزرگ روز قیامت ایمن گردد و نیز آن حضرت فرمود: هرکس جمعه‏ها بر خواندن سوره «مؤمنون» مداومت نماید، خداى تعالى پایان کارش را به نیکبختى و سعادت قرار دهد، و جایگاهش در بهشت برین با پیامبران الهى باشد، هفتم: پیش از طلوع آفتاب ده مرتبه سوره‏ «قل یا ایّها الکافرون» را بخواند و دعا کند تا خواسته‏اش اجابت شود. روایت شده: حضرت زین العابدین علیه السّلام چون صبح روز جمعه مى‏شد تا ظهر «ایه الکرسى» [آیه ۲۵۵ سوره بقره: اللّه لا اله الّا هو الحىّ … و لا یؤوده حفظهما و هو العلى العظیم‏] را مى‏خواند، و چون از نمازها فراغت مییافت، به تلاوت سوره:

«انّا انزلناه» مى‏پرداخت. و آگاه باش براى خواندن آیه الکرسى على التنزیل در روز جمعه فضیلت بسیار روایت شده است [علّامه مجلسى گوید: آیه الکرسى على التنزیل بنا بر روایت على بن ابراهیم و شیخ کلینى عبارت است از: «اللّه لا اله الا هو الحى …. تا: هم فیها خالدون» هشتم: غسل جمعه کند، و آن از جمله اعمال مستحبى است که بر آن تأکید بسیار شده و در روایت آمده که حضرت رسول صلى اللّه علیه و آله به امیر المؤمنین علیه السّلام فرمود: یا على! در هر جمعه غسل کن، گرچه به خاطر آن غذاى خود را براى بدست آوردن آب جهت غسل کردن بفروشى و گرسنه بمانى؛ زیرا هیچ عمل مستحبّى برتر از غسل روز جمعه نیست و از امام صادق علیه السّلام روایت شده:

هرکه در روز جمعه غسل کند و این دعا را بخواند:

گواهى مى‏دهم که شایسته پرستشى جز خدا نیست، شریک و انبازى ندارد، و گواهى مى‏دهم که محمّد بنده و فرستاد اوست، بار خدایا، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و مرا از بسیار توبه‏کنندگان و پاکان قرار ده.

براى او تا جمعه آینده حالت پاکى و طهارت پیدا شود؛ یعنى: از گناهان پاک مى‏گردد، یا آنکه اعمال او با طهارت معنوى انجام مى‏گیرد و مورد قبول حق واقع مى‏شود. و به احتیاط نزدیک‏تر آن است که تا جائى که ممکن است، غسل جمعه را ترک نکنند. باید دانست وقت غسل جمعه پس از طلوع فجر تا زمان ظهر است و هرچه نزدیک‏تر به ظهر انجام شود، بهتر است.

نهم: سر را با گل خطمى بشوید؛ زیرا که این کار از بیمارى پیسى و دیوانگى ایمنى مى‏بخشد. دهم: ناخن و موى پشت لبش را 

بزداید زیرا که ثواب بسیار دارد و روزى را افزون مى‏سازد، و او را از گناه تا جمعه دیگر دور مى‏کند، و از بیمارى دیوانگى و جذام و پیسى ایمنى مى‏دهد، و بهتر است در وقت چیدن ناخن و زدودن موى پشت لب بخواند: به نام خدا و به یاد خدا و بر روش محمّد و خاندان محمّد و در گرفتن ناخن، از انگشت کوچک دست چپ شروع، و به انگشت کوچک دست راست ختم نماید، و این شیوه را در گرفتن ناخنهاى پاى خود نیز رعایت کند پس از آن ناخنهاى چیده را دفن کند. یازدهم: بوى خوش استعمال کند و جامه‏هاى پاکیزه خود را بپوشد. دوازدهم: صدقه دهد، چه بر طبق یک روایت: ثواب صدقه دادن در شب و روز جمعه، هزار برابر اوقات دیگر است. سیزدهم: براى خانواده خود خوردنیهاى خوب و تازه از قبیل میوه و گوشت تهیه کند تا به آمدن جمعه شاد شوند. چهاردهم: پیش از خوردن صبحانه انار و پیش از ظهر هفت برگ کاسنى بخورد، از موسى بن جعفر علیهما السّلام روایت شده: هرکه در روز جمعه وقتى که ناشتاست یک انار بخورد، تا چهل روز دل او را نورانى گرداند. و اگر دو انار بخورد تا هشتاد روز و اگر سه انار، تا صدوبیست روز، وسوسه شیطان را از او دور گرداند و هرکس وسوسه شیطان از او دور شود نافرمانى خدا نکند و هرکه نافرمانى خدا نکند وارد بهشت شود.

شیخ طوسى در کتاب «مصباح» فرموده: در مورد خوردن انار در روزوشب جمعه فضیلت بسیار روایت شده: پانزدهم:

خود را از کارهاى دنیا فارغ کند، و به آموختن دین بپردازد، نه آنکه روز جمعه را به گشت و گذار، و تفرّج در باغها و کشتزارهاى مردم، و هم سخنى با اراذل و مردمان بى‏عار و مسخره‏گى و عیب‏گوئى از مردم، و خنده‏هاى قهقهه، و خواندن اشعار و غوطه‏ور شدن در کارهاى باطل و امثال اینها صرف کند، که مفاسدش بیش از آن است که بیان شود. از امام صادق علیه السّلام نقل شده: بدا به حال مسلمانى که د رطول هفته روز جمعه را صرف یادگیرى مسائل دینى خود نکند، و براى این عمل مهمّم، خود را از کارهاى دیگر فارغ نسازد. از حضرت رسول صلى اللّه علیه و آله روایت شده: هرگاه در روز جمعه ببینید پیرمردى سرگذشت دوران جاهلیت و کفر را براى مردم بیان مى‏کند، بر سرش سنگریزه بزنید. شانزدهم: هزار مرتبه صلوات فرستد، از اما باقر علیه السّلام روایت شده: هیچ عبادتى در روز جمعه نزد من محبوب‏تر از صلوات بر محمّد و آل مطهّر اوصلى اللّه علیهم اجمعین‏نیست. مؤلّف گوید: اگر براى هزار مرتبه صلوات فرصت نکرد، دست‏کم صد مرتبه را ترک نکند، تا در روز قیامت چهره‏اش نورانى گردد. و روایت شده: هرکس‏ 

روز جمعه صد مرتبه صلوات فرستد و صد مرتبه از خدا؛ پروردگارم آمرزش مى‏جویم و به سوى او مى‏پویم گوید و صد مرتبه سوره «توحید» را بخواند، آمرزیده خواهد شد. و نیز روایت شده: که ثواب صلوات بر محمّد و آل محمّد، بین نماز ظهر و عصر برابر با ثواب هفتاد حج است. هفدهم: حضرت رسول و ائمه طاهرین علیهم السّلام را زیارت نماید و کیفیت آن در باب زیارات [صفحه ۴۹۴] خواهد آمد.

هیجدهم: به زیارت گذشتگان به ویژه پدر و مادر یا یکى از ایشان برود، که این عمل ثواب بسیار دارد. از امام باقر علیه السّلام روایت شده: مردگان را در روز جمعه زیارت کنید، زیرا مى‏دانند چه کسى به زیارت ایشان رفته است و ازاین‏رو شاد مى‏شوند.

نوزدهم: دعاى «ندبه» را که از اعمال عیدهاى چهارگانه است بخواند. این دعا بعد از این، در جاى خودش خواهد، آمد [صفحه ۸۱۳]. بیستم: آگاه باش براى روز جمعه جز نافله آن، که بیست رکعت است، نمازهاى بسیارى ذکر شده است. کیفیت نافله مذکور بنا بر مشهور آن است که شش رکعت آن زمانى که نور آفتاب افق را فرا گیرد بجا آورده شود، و شش رکعت دیگر وقتى که خورشید بالا بیاید، و شش رکعت دیگر نزدیک ظهر، و دو رکعت پس از ظهر پیش از نماز ظهر، و یا آنکه شش رکعت اوّل را پس از نماز جمعه یا نماز ظهر بجا آورد، به صورتى که در کتب فقها و (مصابیح) ذکر شده.

البته نمازهاى بسیار دیگرى نیز نقل شده، که ذکر بعضى از آنها در این مقام مناسبت دارد، هر چند بیشتر آنها اختصاصى به روز جمعه ندارد، ولى بجا آوردن آنها در روز جمعه بیشتر فضیلت دارد:

از جمله آنها نماز کامله است که شیخ طوسى، و سیّد ابن طاووس و شهید و علّامه حلّى و دیگران به سندهاى بسیار و معتبر از امام صادق علیه السّلام و ایشان از پدران بزرگوارشان علیهم السّلام از حضرت رسول صلى اللّه علیه و آله روایت کرده‏اند که آن حضرت فرمود:

«هرکس در روز جمعه پیش از ظهر چهار رکعت نماز بخواند، و در هر رکعت سوره «حمد» را ده مرتبه و هر یک از:

«قل اعوذ بربّ النّاس» و «قل اعوذ بربّ الفلق» و «قل هو اللّه احد» و «قل یا ایّها الکافرون» و «ایه الکرسى» را ده مرتبه، و به روایت دیگر: «انّا انزلناه» و آیه «شهد اللّه …»[آیه ۱۸ سوره آل عمران‏] را نیز هر یک ده مرتبه بخواند، و آنگاه که از چهار رکعت فارغ شود، صد مرتبه استغفار کند، و صد مرتبه بگوید:
خدا پاک و منزه است و ستایش تنها او را سزاست و خدایى جز او نیست، و خدا بزرگتر از هر وصفى است و هیچ نیرو و توانى جز برآمده از خداى بلند مرتبه بزرگ نیست. و پس از آن صد مرتبه صلوات فرستد، خدا شرّ اهل آسمان و شرّ اهل زمین، و شرّ شیطان و شرّ پادشاهان ستمگر را از او برطرف کند» تا پایان روایت که همه در بیان فضیلت این نماز است. نماز دیگر: حارث همدانى از امیر المؤمنین علیه السّلام روایت کرده: اگر بتوانى روز جمعه ده رکعت نماز بجاى آر، و رکوع و سجودش را تمام و کامل ادا کن، و پس از هر دو رکعت صد مرتبه بگو: پاک و منزه است خدایى که ستایش تنها شایسته اوست که فضیلت بسیار دارد.
نماز دیگر: به سند معتبر از امام صادق علیه السّلام روایت شده: هرکس سوره «ابراهیم» و سوره «حجر» را در دو رکعت نماز در روز جمعه بخواند، هرگز دچار پریشانى و دیوانگى و یا بلایى دیگر نشود، از جمله آن نمازها: نماز حضرت رسول صلى اللّه علیه و آله است.
نماز حضرت رسول صلى اللّه علیه و آله‏
سید ابن طاووس رحمه اللّه به سند معتبر از حضرت رضا علیه السّلام روایت کرده که از آن حضرت درباره نماز حضرت جعفر طیار رحمه اللّه پرسیدند. حضرت فرمود: چرا از نماز حضرت رسول غافلى؟ شاید رسول خدا صلى اللّه علیه و آله نماز جعفر را بجا نیاورده باشد و شاید جعفر نماز رسول خدا صلى اللّه علیه و آله را نخوانده باشد. سؤال‏کننده عرضه داشت: یابن رسول اللّه! نماز پیامبر را به من بیاموز! حضرت فرمود: دو رکعت نماز مى‏خوانى؛ در هر رکعت یک مرتبه سوره «حمد» و پانزده مرتبه سوره‏ «انا انزلناه» و در رکوع و پس از سر برداشتن، و در سجده اوّل و بعد از آن و در سجده دوّم و پس از آن در هر یک پانزده بار سوره‏ «انّا انزلناه» را مى‏خوانى آنگاه تشهّد خوانده و سلام مى‏دهى. چون فارغ شوى بین تو و خدا گناهى نمى‏ماند جز آنکه آمرزیده شود، و هر حاجتى که از حق تعالى بخواهى روا خواهد شد، و پس از آن این دعا را مى‏خوانى:
شایسته پرستشى جز خدا نیست، پروردگار پدران نخستین ما شایسته پرستشى جز خدا نیست، پرستیده یکتا و ما تنها به فرمان او هستیم.

شایسته پرستشى جز خدا نیست، جز او را نمى‏پرستیم، و دینمان را براى او خالص مى‏کنیم، گرچه مشرکان را خوش نیاید، معبودى جز خدا نیست، یکتا، یگانه و بى‏همتاست، به وعده خویش وفا کرد، و بنده خود را یارى کرد، و سپاهش را نیرومند ساخت و به تنهایى همه دشمنان را گریزاند و تارومار ساخت، فرمانروایى و ستایش تنها شایسته اوست و او بر هر چیز تواناست، خدایا تویى! نور آسمانها و زمین و هر که در آنهاست، پس ستایش تنها براى توست. و تویى برپادارنده آسمانها و زمین و هرکه در آنهاست، پس ستایش تنها تو را سزاست، و تو حقىّ و وعده‏ات حق و گفتارت حق و عملت حق و بهشتت حق و دوزخت حق است. بار خدایا تنها به فرمان تو و به تو ایمان آوردم، و بر تو توکلّ کردم، و به خاطر تو (با بدان) دشمنى کردم، و تنها به سوى تو دادخواهى نمودم. پروردگارا پروردگارا پروردگارا! ببخش گناهانى را که پیش از این مرتکب شده‏ام و پس از این مرتکب مى‏شوم و آنچه پنهان و آشکار انجام داده‏ام، همه را خداى من! شایسته پریسته پرستشى جز تو نیست. درود فرست بر محمّد و خاندان محمّد! و مرا بیامرز و به من مهر ورز و توبه‏ام را بپذیر، همانا تنها تویى بسیار توبه‏پذیر مهربان.
علّامه مجلسى رحمه اللّه فرموده: این نماز از نمازهاى مشهور است و سنّى و شیعه آن را در کتابهاى خود روایت کرده‏اند و برخى این نماز را از نمازهاى روز جمعه شمرده‏اند ولى از روایت این نکته به دست نمى‏آید و ظاهرا در دیگر روزها هم مى‏توان آن را بجا آورد و نیز از جمله آن نمازها «نماز امیر المؤمنین علیه السّلام» است.
نماز حضر امیر المؤمنین علیه السّلام‏
شیخ و سیّد از امام صادق علیه السّلام روایت کرده‏اند: هرکه از شما نماز امیر المؤمنین علیه السّلام را بخواند، از گناهان پاک گردد، همچون روزى که از مادر زاده شده و حاجاتش در پیشگاه حق برآورده شود. این نماز چهار رکعت است: در هر رکعت یک بار سوره «حمد» 

و پنجاه بار «قل هو اللّه احد» تلاوت شود، و چون از نماز فارغ شود این دعا را بخواند که تسبیح آن حضرت است:

پاک و منزّه است آن‏که نشانه‏هاى وجودش نابود نشود، پاک و منزّه است آن‏که از خزانه‏هایش کاسته نگردد، پاک و منزّه است آن‏که فخرش را فروپاشى نباشد، پاک و منزّه است آن‏که آنچه نزد اوست پایان نیابد، پاک و منزّه است آن‏که دورانش به سر نرسد، پاک و منزّه است آن‏که هیچکس را در کارش شرکت ندهد، پاک و منزّه است آن‏که شایسته پرستشى جز او نیست. پس از این تسبیح دعا کند و بگوید: اى آن‏که درگذرى از بدیها، و به آنها کیفر نکنى! اى خدا! بر بنده‏ات مهر ورز، وجود مرا دریاب، اى سرور من من بنده تو هستم، بنده‏اى ایستاده در پیشگاه تو، پروردگارا! خدایا به هستى‏ات سوگند، اى آرمان من، اى بخشاینده، اى فریاد رس، دریاب بنده‏ات را! دریاب بنده‏ات را! بنده‏ات را چاره‏اى نیست، اى واپسین امید، اى روان‏کننده خون در رگهایم! اى سرور من! اى مالک من، اى او! اى او! پروردگارا! بنده‏ات را دریاب، بنده‏ات را دریاب، چاره‏اى ندارم، از پیش خود هیچ ندارم (که عین نیازم) توان سود و زیان خویش را ندارم، کسى را براى یارى نمى‏یابم، چاره‏جوییها از من جدا گشته، و هر گمان چاره‏اى نابود گشته است، روزگار مرا تنها به سوى تو روانه ساخته، ازاین‏رو در این‏جا در برابر بارگاهت ایستاده‏ام، همه اینها خدایا! با آگاهى تو بوده است پس چگونه با من رفتار خواهى کرد؟ اى کاش! مى‏دانستم پاسخ خواهشم را چگونه خواهى داد؟ آیا خواهى گفت: آرى یا مى‏گویى نه؟ اگر بگویى: نه؛ پس واى بر من! واى بر من! واى بر من!، واى از درماندگى‏ام! واى از درماندگى‏ام! واى از درماندگى‏ام! واى از بیچاره‏گى‏ام! از بیچاره‏گى‏ام! واى از خوارى‏ام از 

خوارى‏ام! از خوارى‏ام! آنگاه که تو مرا رها کنى؟ به سوى که، و از طرف که، یا نزد که، یا چگونه، یا چه چیز؟ یا به سوى چه چیزى پناه برم؟

و به چه کسى امید بندم؟ و کیست که با فضل خود بر من کرم نماید؟ اى آن‏که آمرزشت فراگیر است؟ و اگر بگویى:

آرى، که همان از تو گمان داردم و امید به تو چنین است، پس خوشا به حال من که خوشبختم! و کامروا شده‏ام، پس خوشا به حال من که مورد رحمت قرار گرفتم! اى خداى مهربان! اى خداى بنده‏پرور! اى خداى دلجو اى خداى جبران‏گر! اى آن‏که هستى به دست توست! اى دادگر! مرا کردارى که به برآمدن حاجتم نایل آیم نیست، از تو مى‏خواهم به حق آن نامت که در پس پرده غیب خود مستور ساختى و نزد خویش بنهادى. پس براى هیچ موجودى جز تو پدیدار نشود! به حق آن نام و به حق هستى نابت و به آنکه برترین و شریف‏ترین نامها تو است از تو درخواست مى‏نماید مرا چیزى جز این نیست و کسى خیرخواه‏تر از تو به من نیست، اى به خود خستى! اى هستى‏بخش! اى آن‏که خویش را به شناساند! اى آن‏که به اطاعتش فرمانم داد، اى آن که مرا از فرمانى‏اش بازداشت، اى خوانده شده! اى خواسته شده! اى مطلوب! سفارشى که به من نموده بودى وانهادم و فرمانت را نخواندم، و اگر تو را در آنچه فرمانم دادى اطاعت مى‏کردم هر آینه مرا در آنچه برایش به سویت برخاستم بس بودى و من با نافرمانیم هم به تو امیدوارم، پس بین من و آنچه به آن امیدوارم جدایى مینداز، اى مهر ورز بر من از پیش روى، و از پشت سر، و از بالاى سر، و از زیر پایم و از همه جهات احاطه بر من پناهم ده. خدایا! به حق محمّد ص، و سرور من، و به حق على ع مولاى من، و به حق امامان‏ هدایت یافته (که بر ایشان درود باد) لطف و مهر و رحمتت را بر ما بگستر، و از روزى خود بر ما فراوان ده، و وام ما را بپرداز و همه حاجتهاى ما را برآور، اى خدا! اى خدا! اى خدا! زیرا تو بر هر چیز توانایى.
پس از آن حضرت فرمود: هرکه این نماز را بجا آورد و این دعا را بخواند، وقتى از آن فارغ شود، بین او و خدا گناهى نماند جز آنکه آمرزیده شود.
مؤلف گوید: احادیث بسیارى در فضیلت خواندن این چهار رکعت نماز، در شب و روز جمعه وارد شده است و اگر پس از نماز بگوید: بار الها! بر پیامبر عرب زبان و خانواده او درود فرست در حدیث آمده که گناهان گذشته و آینده او آمرزیده شود، و مانند کسى شود که دوازده مرتبه قرآن را ختم کرده باشد و حق تعالى گرسنگى و تشنگى قیامت را از او رفع کند …
مام حضرت فاطمه علیها السّلام‏
روایت شده: حضرت فاطمه علیها السّلام دو رکعت نماز مى‏خواند که جبرئیل به ایشان تعلیم داده بود آن حضرت در رکعت اوّل پس از سوره «حمد» صدر مرتبه سوره «قدر» و در رکعت دوّم بعد از سوره «حمد» صد مرتبه سوره «توحید» را قرائت مى‏کردند، و چون سلام مى‏دادند این دعا را مى‏خواند: پاک و منزّه است آن خدایى که داراى شکوه افراشته و بلند است، پاک و منزّه است خدایى که صاحب شوکت والا و بزرگ است، پاک و منزّه است خدایى که دارنده فرمانروایى پر افتخار دیرینه است، پاک و منزّه است آن‏که لباس خرّمى و زیبایى به بر دارد، پاک و منزّه است آن‏که در پوششى از نور وقار است، پاک و منزّه است آن‏که ردّپاى مورچه را بر سنگ سخت مى‏بیند، پاک و منزّه است آن‏که خطّ سیر پرنده را در هوا مى‏بیند، پاک و منزّه است آن‏که او چنین است و جز او چنین نیست.

فرزین نجفی پور  : مسئول هیئت زمینه ساز ظهور حضرت مهدی عج

درباره ی فرزین نجفی پور

پژوهشگر برتر کشور در چند سال متوالی - مخترع برتر کشور - ثبت 61 اختراع کاربردی در زمینه های کشاورزی، آبیاری، الکترونیک، رباتیک و هوا فضا - دارای مدرک کارشناسی ارشد - ارایه بیش از 100 مقاله علمی - دریافت دهها تندیس ویژه علمی - دریافت بیش از 150 تقدیر نامه از وزارت خانه ها و مراکز علمی و پژوهشی - برپایی بیش از 150 نمایشگاه تخصصی اختراعات - پیشگام در دفاع سایبری عملی از حریم جمهوری اسلامی ایران

همچنین ببینید

دعای جوشن کبیر

دعاى جوشن کبیر این دعا در کتابهاى بلد الامین و مصباح کفعمى آمده،از حضرت سیّد ...